Hình thức góp vốn tự quản dưới các tên gọi như “họ, hụi, phường” từ lâu đã là một phương thức tương trợ tài chính quen thuộc trong đời sống nhân dân. Với thủ tục đơn giản, dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau, hình thức này giúp người dân có thêm kênh huy động vốn nhanh chóng để giải quyết các công việc gia đình hoặc tích lũy phát triển kinh tế. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình hình “vỡ phường, hụi” trên cả nước có những diễn biến phức tạp, để lại những hậu quả nặng nề. Nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ gây mất an ninh trật tự, cơ quan Công an đề nghị toàn thể bà con nhân dân cần nâng cao nhận thức về những rủi ro và các hành vi vi phạm pháp luật núp bóng hình thức này.

Bản chất của hầu hết các vụ vỡ phường hụi hiện nay đều xuất phát từ sự chủ quan và thiếu kiến thức pháp lý của người tham gia. Giao dịch phường hụi phần lớn chỉ dựa trên “niềm tin miệng” hoặc sổ sách tự ghi chép thô sơ, hoàn toàn không có tài sản thế chấp hay bảo đảm. Ban đầu, các chủ phường tạo dựng lòng tin bằng cách trả lãi cao và thanh toán sòng phẳng để thu hút lượng lớn người chơi tham gia với số tiền lên đến hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Đến khi gom được khoản tiền lớn, các đối tượng này thường đem đi đầu tư rủi ro, tiêu xài cá nhân hoặc tuyên bố bể nợ rồi bỏ trốn, khiến người dân rơi vào cảnh trắng tay, nợ nần chồng chất.

Hệ lụy từ các vụ vỡ phường hụi không dừng lại ở những thiệt hại về tài sản cá nhân mà còn là tác nhân trực tiếp phát sinh các loại tội phạm nguy hiểm. Nhiều vụ vỡ nợ đã kéo theo các hành vi vi phạm pháp luật như “cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”, “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”… Khi tranh chấp xảy ra, các bên liên quan thường tự giải quyết bằng cách thuê các đối tượng đòi nợ, đe dọa, hủy hoại tài sản hoặc gây rối trật tự công cộng, tạo ra những điểm nóng về ANTT, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống an toàn tại địa phương.

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, “Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015” và “Nghị định số 19/2019/NĐ-CP của Chính phủ” đã ban hành các quy định pháp lý rất rõ ràng về hoạt động này. Theo đó, việc tổ chức hụi, họ, biêu, phường phải nhằm mục đích tương trợ lẫn nhau và nghiêm cấm việc lợi dụng hình thức này để cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc huy động vốn trái phép. Đặc biệt, chủ hụi có nghĩa vụ phải thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú về việc tổ chức dây hụi khi giá trị của các phần hụi tại một kỳ mở hụi từ “100 triệu đồng trở lên” hoặc khi tổ chức từ “02 dây hụi trở lên”.

Nhằm bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và giữ vững an ninh trật tự, cơ quan Công an khuyến cáo bà con nhân dân cần nâng cao cảnh giác và thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng ngừa sau:

- “Ưu tiên các kênh tài chính chính thống:” Người dân nên lựa chọn gửi tiết kiệm, tích lũy hoặc vay vốn tại các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng được Nhà nước thừa nhận hợp pháp thay vì tham gia các dây phường hụi tự phát chứa đựng nhiều rủi ro.

- “Cảnh giác trước lãi suất cao:” Tuyệt đối không tham gia các dây phường hụi có mức lãi suất cao bất thường, vượt quá quy định của pháp luật (mức lãi suất thỏa thuận không được vượt quá “20%/năm”).

- “Đảm bảo tính chặt chẽ về pháp lý:” Khi tham gia, phải lập văn bản thỏa thuận rõ ràng, có chữ ký của các bên, đồng thời yêu cầu công chứng, chứng thực hoặc lập vi bằng để có căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi khi có tranh chấp xảy ra.

- “Nắm rõ thông tin và giám sát chặt chẽ:” Người chơi cần tìm hiểu kỹ năng lực tài chính, nhân thân của chủ hụi cũng như các thành viên khác trong dây; chủ động giám sát các phiên mở hụi, không phó mặc hoàn toàn tài sản cho chủ dây thực hiện.

Khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động phường hụi, như chủ hụi có dấu hiệu tẩu tán tài sản, bỏ trốn, có hành vi đe dọa đòi nợ trái pháp luật hoặc cho vay lãi nặng, bà con nhân dân cần nhanh chóng báo tin, tố giác đến cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn và giải quyết kịp thời.

Nguyễn Thưởng - CAX Ái Quốc