Phân định thẩm quyền phù hợp với mô hình tổ chức mới
Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo Luật là đổi mới cách quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Theo đó, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) không liệt kê cụ thể tên các cơ quan, chức danh có thẩm quyền xử phạt trong Luật mà giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm linh hoạt khi tổ chức bộ máy, chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan có sự thay đổi.
Đồng thời, dự thảo bổ sung nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt theo nơi xảy ra vi phạm hoặc theo lĩnh vực quản lý; trường hợp không xác định được nơi xảy ra vi phạm thì căn cứ vào nơi phát hiện hành vi vi phạm.
Những đề xuất này hướng tới khắc phục tình trạng lúng túng trong xác định thẩm quyền, hạn chế việc chuyển hồ sơ không cần thiết, tạo điều kiện để người có thẩm quyền xử lý vụ việc kịp thời, đúng pháp luật.
Đề xuất chuyển một số thẩm quyền về cấp xã
Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã.
Đồng thời, dự thảo đề xuất sửa đổi Luật Phòng, chống ma túy theo hướng chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng từ Giám đốc Công an cấp tỉnh sang Trưởng Công an cấp xã.
Đây là những nội dung phân cấp đáng chú ý, gắn thẩm quyền giải quyết với cấp trực tiếp quản lý địa bàn, nắm tình hình và tiếp xúc thường xuyên với người dân. Khi được thông qua, các quy định này sẽ đòi hỏi trách nhiệm cao hơn của chính quyền và lực lượng Công an cấp xã trong xác minh, lập hồ sơ, xem xét, quyết định và tổ chức thực hiện theo đúng thẩm quyền.
Đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh xử lý vi phạm trên môi trường điện tử
Dự thảo Luật đề xuất nâng mức phạt tiền đối với trường hợp xử phạt không lập biên bản từ 500.000 đồng lên 1.000.000 đồng đối với cá nhân và từ 1.000.000 đồng lên 2.000.000 đồng đối với tổ chức, đồng thời quy định các điều kiện, trường hợp áp dụng cụ thể.
Một điểm mới khác là hoàn thiện cơ sở pháp lý để thực hiện các hoạt động phát hiện, xác minh, giải trình, xử phạt và tổ chức thi hành quyết định xử phạt trên môi trường điện tử.
Dự thảo hướng tới kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và ứng dụng VNeID; công nhận giá trị pháp lý của biên bản, quyết định, tài liệu điện tử được tạo lập, lưu trữ hợp pháp theo quy định.
Những chính sách này được kỳ vọng sẽ giảm bớt hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tính minh bạch, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình.
Xử lý nghiêm minh nhưng phải bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân
Bên cạnh việc hoàn thiện thẩm quyền và thủ tục, dự thảo Luật còn đề xuất tháo gỡ những khó khăn trong tạm giữ, quản lý, xử lý tang vật, phương tiện vi phạm; bổ sung cơ chế bảo đảm thi hành quyết định xử phạt và làm rõ hơn các trường hợp được giải trình, hoãn, miễn, giảm tiền phạt.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung quyền yêu cầu cung cấp kết quả sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, dữ liệu điện tử về hành vi vi phạm trong trường hợp xử phạt không lập biên bản, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Việc đổi mới chính sách xử lý vi phạm hành chính vì vậy không chỉ hướng tới xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn bảo đảm công khai, khách quan, đúng thẩm quyền và tạo điều kiện để người dân thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật.
Việc sửa đổi Luật theo hướng phân định rõ thẩm quyền, đơn giản hóa quy trình, tăng cường ứng dụng dữ liệu số và nâng cao trách nhiệm của cấp cơ sở sẽ góp phần hướng tới mục tiêu: Vi phạm được phát hiện kịp thời, xử lý đúng pháp luật; công việc được giải quyết gần dân hơn, nhanh chóng hơn, minh bạch hơn.