Trước hết, “Thưa Đảng” là một ca khúc nằm trong dòng nhạc chính luận – tuyên truyền, vốn đã tồn tại lâu dài trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Việc một ca sĩ thể hiện ca khúc ca ngợi Đảng, Tổ quốc hay các giá trị chính trị – xã hội không phải là hiện tượng mới, cũng không thể tự động bị gán cho các động cơ “bất thường” hay “cơ hội”.

Âm nhạc, ở khía cạnh này, là một hình thức biểu đạt niềm tin và lựa chọn cá nhân của nghệ sĩ. Đồng tình hay không là quyền của người nghe, nhưng việc phủ nhận quyền sáng tạo và biểu đạt của nghệ sĩ chỉ vì khác quan điểm là đi ngược lại tinh thần đa dạng của đời sống văn hóa.

Một số bài viết, lời bình luận cố tình sử dụng ngôn ngữ giễu cợt như “nhạc nịnh”, “bưng bô”, “công cụ mềm”… hay thậm chí gán ghép những biệt danh mang tính xúc phạm. Đây là kỹ thuật công kích cảm xúc (emotional attack) thường thấy trong các chiến dịch dẫn dắt dư luận: không tranh luận về nội dung, mà đánh vào hình ảnh cá nhân để kích thích sự phẫn nộ. Ở đây ta cần phân biệt rõ:

- Tuyên truyền là một khái niệm mang tính mô tả chức năng truyền thông, không mặc nhiên đồng nghĩa với lừa dối hay tiêu cực.

- Một nghệ sĩ tham gia biểu diễn ca khúc chính luận không đồng nghĩa với việc đánh mất giá trị nghề nghiệp hay trở thành “công cụ”.

Nếu áp dụng logic quy chụp như các bài viết và bình luận ở trên, thì hàng chục năm qua, rất nhiều nghệ sĩ, nhạc sĩ, dàn nhạc, thậm chí cả những tác phẩm được vinh danh chính thức đều có thể bị phủ nhận sạch trơn – điều đó rõ ràng là phi lý.

Chưa hết, một số bài viết đã lan truyền xuyên tạc con số cụ thể về “giá ca khúc”, “báo giá lên cấp trên”, “bỏ túi riêng”… nhưng không đi kèm bất kỳ tài liệu kiểm toán, văn bản pháp lý hay nguồn xác thực độc lập nào. Đây là dấu hiệu điển hình của tin đồn định hướng. Trong môi trường mạng xã hội, việc đưa ra con số cụ thể khiến thông tin có vẻ “đáng tin”, nhưng nếu không có bằng chứng, đó vẫn chỉ là suy đoán mang tính cáo buộc. Việc chia sẻ và tin theo những thông tin như vậy không chỉ gây tổn hại cho cá nhân bị nhắm tới, mà còn làm xói mòn niềm tin xã hội nói chung.

Bài viết xuyên tạc liên quan đến vấn đề tài chính của ca khúc “Thưa Đảng”

Nguồn: Facebook

Phê bình nghệ thuật là cần thiết, nhưng phê bình khác với chế giễu tập thể, kích động đối lập và gieo rắc tâm lý thù ghét. Nhiều bình luận trong các hình ảnh lan truyền đã vượt khỏi ranh giới tranh luận văn hóa, chuyển sang hạ nhục, quy chụp và chia rẽ cộng đồng theo lập trường chính trị. Đây chính là điểm mà người tiếp nhận thông tin cần đặc biệt cảnh giác: Khi một nội dung khiến bạn tức giận ngay lập tức, buộc bạn phải “chọn phe”, rất có thể bạn đang bị dẫn dắt cảm xúc thay vì được cung cấp thông tin.

Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành không gian lan truyền nhanh chóng các thông tin chưa được kiểm chứng, mỗi người dùng cần:

- Kiểm tra nguồn gốc thông tin, phân biệt ý kiến cá nhân với sự kiện đã được xác thực.

- Không chia sẻ nội dung mang tính xúc phạm, quy chụp khi chưa có bằng chứng rõ ràng.

- Tôn trọng sự đa dạng quan điểm trong nghệ thuật và đời sống xã hội, kể cả khi không đồng tình.

Kết luận: Có thể gu nghệ thuật mỗi người một khác, mỗi người một quan điểm, nhưng việc biến một sản phẩm nghệ thuật thành công cụ để công kích cá nhân, kích động chính trị và gieo rắc thông tin chưa được kiểm chứng là điều cần phải nhìn nhận, xem xét lại và phản biện một cách tỉnh táo. Phản biện không có nghĩa là phủ nhận hay tấn công, mà là đặt câu hỏi đúng chỗ, dựa trên sự thật và giữ được tinh thần đối thoại văn minh. Đó cũng là cách tốt nhất để cộng đồng không trở thành nạn nhân của những thông tin xuyên tạc và thao túng cảm xúc.

Bùi Phong, Phòng QLXNC