Trong thời gian gần đây, trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, giá xăng dầu tại Việt Nam đã trở thành chủ đề bị xuyên tạc và lợi dụng để lan truyền nhiều luận điệu sai trái, thiếu căn cứ. Những nhận định này không chỉ bóp méo bản chất vấn đề mà còn gây nhiễu loạn thông tin, làm suy giảm niềm tin của người dân vào cơ chế điều hành kinh tế của Nhà nước. Việc nhận diện và phản bác một cách rõ ràng, thẳng thắn các quan điểm sai lệch này là hết sức cần thiết.
Luận điệu phổ biến cho rằng giá xăng dầu tại Việt Nam tăng hoàn toàn do sự “quản lý yếu kém” của cơ quan chức năng. Đây là nhận định phiến diện và thiếu hiểu biết về cơ chế vận hành của thị trường năng lượng. Thực tế, nước ta đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung xăng dầu nhập khẩu. Do đó, giá xăng dầu trong nước chịu tác động trực tiếp từ biến động của giá dầu thô thế giới, vốn bị chi phối bởi hàng loạt yếu tố phức tạp như tình hình chiến sự giữa Mỹ - Israel và Iran, chính sách sản lượng của các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ và biến động nhu cầu toàn cầu. Việc giá xăng dầu trong nước tăng theo xu hướng thế giới chính là phản ánh tất yếu của quy luật thị trường.
Cũng có ý kiến cho rằng Nhà nước “cố tình giữ giá cao để thu lợi”, bất chấp những ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. Đây là luận điệu mang tính kích động, hoàn toàn sai lệch. Trên thực tế, cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, với sự phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan. Các yếu tố cấu thành giá như thuế, phí, chi phí định mức hay quỹ bình ổn giá đều được công bố rõ ràng. Theo Bộ Công thương, trước diễn biến của giá xăng dầu thế giới, biến động tỉ giá ngoại tệ, thực hiện các quy định hiện hành và chỉ đạo của Chính phủ, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được chi liên tục từ kì điều hành ngày 10/3/2026 để hỗ trợ giảm mức giá xăng dầu trong nước.
Một luận điểm sai trái khác là so sánh phiến diện giá xăng dầu Việt Nam với một số quốc gia khác để kết luận rằng giá trong nước “cao bất hợp lý”. Cách so sánh này bỏ qua sự khác biệt về cấu trúc thuế, mức trợ giá, điều kiện kinh tế và chính sách năng lượng của từng quốc gia. Nhiều nước có giá xăng dầu thấp là do họ có nguồn tài nguyên năng lượng dồi dào hoặc áp dụng chính sách trợ giá lớn từ ngân sách nhà nước. Ngược lại, cũng có không ít quốc gia có mức giá xăng dầu cao hơn Việt Nam. Vì vậy, việc lấy một vài trường hợp riêng lẻ để quy kết là thiếu khách quan và mang tính đánh tráo khái niệm. Một bằng chứng hết sức cụ thể là trong ngày 26/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg về việc áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Theo đó, giá xăng dầu trong phiên điều hành ngày 26/3/2026 đã có những điều chỉnh thay đổi, cụ thể: giá xăng RON-95-III không cao hơn 24.332 đồng/lít (giảm 5.652 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành), giá xăng E5RON92 không cao hơn 23.326 đồng/lít (giảm 4.749 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành), dầu diesel 0.05S: không cao hơn 35.440 đồng/lít (giảm 2.459 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành). Có thể thấy rõ nhờ chính sách điều hành kịp thời, giá xăng dầu tại Việt Nam vẫn đang ở mức thấp hơn hoặc tương đương so với nhiều quốc gia khác trong khu vực.
Tóm lại, các luận điệu xuyên tạc về giá xăng dầu tại Việt Nam không chỉ thiếu cơ sở thực tiễn mà còn mang động cơ kích động dư luận và làm méo mó nhận thức về chính sách kinh tế. Việc tiếp cận thông tin một cách tỉnh táo, dựa trên dữ liệu và hiểu biết đầy đủ về cơ chế thị trường là điều cần thiết để tránh bị dẫn dắt bởi những nhận định sai lệch./.
Nguyễn Nam Khánh - Phòng Quản lý xuất nhập cảnh