Hai vụ việc cho thấy hàng hóa giả mạo nhãn hiệu có thể được đưa vào kinh doanh với số lượng lớn, thuộc nhiều chủng loại và mang nhãn hiệu của nhiều thương hiệu khác nhau. Đáng chú ý, có trường hợp hoạt động vi phạm kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, đem lại khoản thu lợi bất chính lớn trước khi bị phát hiện. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, đồng thời làm rõ nguồn cung, quá trình tiêu thụ và trách nhiệm của các cá nhân liên quan để xử lý đúng quy định pháp luật. Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh cần nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý của mình, thay vì chỉ quan tâm đến giá nhập, lợi nhuận hoặc khả năng tiêu thụ hàng hóa.
Theo quy định tại Điều 12 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung qua các Nghị định số 126/2021/NĐ-CP, Nghị định số 46/2024/NĐ-CP và Nghị định số 186/2026/NĐ-CP), hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán, chào hàng, tàng trữ để bán, trưng bày để bán hoặc vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, theo quy định từ khoản 1 đến khoản 9, hành vi buôn bán, chào bán, tàng trữ để bán, trưng bày để bán hoặc vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu bị phạt từ 4 triệu đồng đến 250 triệu đồng, tùy theo giá trị hàng hóa vi phạm. Theo quy định tại khoản 10, đối với hành vi sản xuất hàng hóa giả mạo nhãn hiệu; in, dán, gắn nhãn, tem, vật phẩm mang nhãn hiệu giả mạo lên hàng hóa; nhập khẩu hàng hóa giả mạo nhãn hiệu; hoặc đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện các hành vi này, mức phạt được xác định bằng 1,2 lần mức phạt tương ứng quy định tại các khoản 1 đến 9, nhưng không quá 250 triệu đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, khoản 12 Điều 12 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP quy định các hình thức xử phạt bổ sung, trong đó có tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; đối với hành vi sản xuất, nhập khẩu hoặc đặt hàng, giao việc, thuê người khác sản xuất, nhập khẩu hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, có thể bị đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ từ 01 tháng đến 03 tháng. Khoản 13 điều này quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tiêu hủy hàng hóa giả mạo nhãn hiệu; buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại khi đáp ứng điều kiện theo quy định; buộc đưa hàng hóa nhập khẩu, quá cảnh vi phạm ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc tái xuất trong trường hợp tương ứng; đồng thời buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Như vậy, hậu quả pháp lý không dừng ở khoản tiền phạt mà còn có thể bao gồm việc mất toàn bộ số hàng vi phạm và khoản lợi thu được từ hoạt động kinh doanh trái pháp luật.
.jpg)
Lực lượng Công an và Quản lý thị trường phối hợp kiểm tra tại cơ sở kinh doanh.
Đáng lưu ý, khi xem xét vụ việc, cơ quan có thẩm quyền phải xác định đúng hành vi, giá trị hàng hóa, tính chất vi phạm và các căn cứ pháp lý liên quan. Nếu hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 226 Bộ luật Hình sự về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”.
Khoản 1 Điều 226 Bộ luật Hình sự quy định “Người nào cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam, thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.”
Khoản 2 Điều 226 quy định khung hình phạt nặng hơn đối với các trường hợp phạm tội có tổ chức; phạm tội 02 lần trở lên; thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên; gây thiệt hại cho chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý từ 500 triệu đồng trở lên; hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 500 triệu đồng trở lên. Người phạm tội trong những trường hợp này có thể bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Ngoài hình phạt chính, khoản 3 Điều 226 còn quy định người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Đối với pháp nhân thương mại, khoản 4 Điều 226 cũng quy định trách nhiệm hình sự trong những trường hợp cụ thể. Theo đó, pháp nhân có thể bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng khi thực hiện hành vi thuộc khoản 1 trong các điều kiện luật định; nếu phạm tội thuộc khoản 2, mức phạt tiền có thể từ 2 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm. Pháp nhân thương mại còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung như phạt tiền, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm. Các quy định này cho thấy tổ chức kinh doanh cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý khi hành vi vi phạm đáp ứng đầy đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật.
Để hạn chế nguy cơ vi phạm, cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa trước khi nhập và đưa ra thị trường; lưu giữ hóa đơn, chứng từ, hợp đồng mua bán và tài liệu liên quan đến nhà cung cấp. Với hàng hóa mang nhãn hiệu nổi tiếng, cần thận trọng khi giá nhập thấp bất thường, thông tin về nguồn hàng không rõ ràng hoặc bên bán không cung cấp được giấy tờ cần thiết. Không nên tiếp tục nhập, bày bán hoặc vận chuyển hàng hóa khi đã phát hiện dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Việc chỉ mua đi bán lại, không trực tiếp sản xuất hàng hóa không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm nếu hành vi vi phạm đã được xác định theo quy định pháp luật.
Người tiêu dùng cũng cần cân nhắc khi mua hàng hóa mang nhãn hiệu nổi tiếng với giá rẻ bất thường, đặc biệt qua các kênh bán hàng không rõ thông tin người bán hoặc không có chứng từ giao dịch. Khi phát hiện dấu hiệu kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, người dân có thể cung cấp thông tin cho cơ quan Công an hoặc lực lượng quản lý thị trường để kiểm tra, xử lý.
Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo các tổ chức, cá nhân chấp hành nghiêm quy định về sở hữu trí tuệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; chủ động kiểm soát nguồn hàng và không vì lợi nhuận trước mắt mà kinh doanh, tiếp tay cho hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Mọi hành vi vi phạm sẽ được xem xét, xử lý căn cứ tính chất, mức độ và quy định pháp luật có liên quan.