Thời gian qua, tình hình thanh thiếu niên vi phạm pháp luật có nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự trên địa bàn. Nổi lên là tình trạng các nhóm thanh thiếu niên tụ tập điều khiển xe mô tô vi phạm trật tự an toàn giao thông, lạng lách, đánh võng, vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, đi thành đoàn gây mất an toàn và tạo tâm lý bất an trong quần chúng nhân dân; thậm chí có trường hợp mang theo hung khí nguy hiểm như dao, kiếm tự chế, gậy kim loại, ná cao su bắn bi sắt… sẵn sàng sử dụng khi xảy ra mâu thuẫn, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, mùa hè là thời điểm tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh vi phạm trong lứa tuổi học sinh, sinh viên do các em bước vào kỳ nghỉ dài, thiếu sự quản lý thường xuyên của nhà trường, trong khi nhiều phụ huynh bận rộn mưu sinh, chưa sát sao trong việc giám sát, định hướng sinh hoạt và các mối quan hệ xã hội của con em. Đáng lo ngại, nhiều vụ việc bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong đời sống hoặc phát sinh trên không gian mạng; các đối tượng vi phạm chủ yếu trong độ tuổi từ 14 đến dưới 18, nhận thức pháp luật còn hạn chế, dễ bị kích động, lôi kéo. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực từ môi trường mạng, trò chơi bạo lực, văn hóa phẩm không lành mạnh, cùng việc hung khí tự chế dễ dàng mua bán, chế tạo từ vật liệu thông dụng… đã góp phần làm gia tăng nguy cơ vi phạm, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác phòng ngừa, đấu tranh của lực lượng chức năng và sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Theo thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Công an toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 26 vụ/57 đối tượng trường hợp thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật và 2163 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông; trong đó có 02 vụ Giết người; 03 vụ gây rối trật tự công cộng; 13 vụ cố ý gây thương tích; 08 vụ cướp, trộm cắp tài sản,... Đáng chú ý, qua kiểm tra, lực lượng chức năng đã thu giữ 42 hung khí các loại, xử lý 2163 trường hợp chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, không có giấy phép lái xe. Những con số trên cho thấy tình trạng vi phạm trong lứa tuổi thanh thiếu niên đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp, đòi hỏi các giải pháp phòng ngừa đồng bộ, quyết liệt hơn trong thời gian tới.

Một vụ việc điển hình xảy ra vào khoảng 01h00 ngày 06/4/2026, tại đường Võ Nguyên Giáp, phường Trà Lý, tỉnh Hưng Yên xảy ra vụ việc 2 nhóm nam thanh niên trong độ tuổi từ 15 đến 20, điều khiển xe mô tô, sử dụng hung khí đuổi đánh nhau trên đường. Trong quá trình bị đuổi đánh, xe mô tô do T.D.Đ.L (SN 2010, trú tại thôn Các Đông, xã Thái Ninh) điều khiển đã lao lên vỉa hè, đâm vào cột sắt chống cây, khiến L tử vong tại chỗ; 2 thanh niên ngồi phía sau bị thương, được đưa đi cấp cứu. Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập, ngày 09/4/2026, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 03 bị can về tội Giết người và Gây rối trật tự công cộng quy định tại Điều 123 và Điều 318 Bộ luật Hình sự. Vụ việc tiếp tục là lời cảnh báo nghiêm khắc về hậu quả khôn lường từ những hành vi bốc đồng, coi thường pháp luật của một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay.

Nhóm đối tượng trong vụ án

Trước thực trạng đó, công tác phòng ngừa được xác định là giải pháp trọng tâm, mang tính lâu dài. Trong đó, vai trò của gia đình được đặt lên hàng đầu. Cha mẹ cần thường xuyên quan tâm, quản lý, theo dõi các mối quan hệ xã hội của con em mình, kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc để uốn nắn. Việc giáo dục không chỉ dừng lại ở kiến thức, mà cần chú trọng trang bị kỹ năng sống, kỹ năng kiểm soát cảm xúc và nhận thức pháp luật. Nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh. Bên cạnh chương trình giảng dạy, cần tăng cường các hoạt động giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tổ chức các sân chơi bổ ích nhằm thu hút học sinh tham gia, hạn chế thời gian tiếp xúc với những yếu tố tiêu cực. Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến thanh, thiếu niên như dịch vụ Internet, trò chơi điện tử, hoạt động độ chế phương tiện… Đồng thời, siết chặt kiểm soát các loại văn hóa phẩm độc hại, góp phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh. Đối với những thanh, thiếu niên đã từng vi phạm hoặc có biểu hiện vi phạm pháp luật, công tác cảm hóa, giáo dục cần được chú trọng. Việc lập danh sách, phân công quản lý cụ thể tại cơ sở, kết hợp giữa lực lượng Công an với các tổ chức đoàn thể, nhà trường và gia đình sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, ngăn ngừa vi phạm. Đặc biệt, trong các dịp lễ, kỳ nghỉ dài và thời gian nghỉ hè sắp tới, nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm thường gia tăng. Do đó, các lực lượng chức năng cần chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa, kịp thời phát hiện và xử lý các dấu hiệu tụ tập, gây rối, không để hình thành “điểm nóng” về an ninh, trật tự. Bên cạnh đó, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường công tác quản lý, giáo dục, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức cho thanh, thiếu niên. Từ đó, tạo nên “lá chắn” vững chắc trong việc phòng ngừa tội phạm từ sớm.

Phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm pháp luật trong dịp hè không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi gia đình quan tâm đúng mức, nhà trường giáo dục kịp thời, chính quyền và lực lượng chức năng quản lý chặt chẽ, cộng đồng cùng chung tay giám sát, nhắc nhở thì sẽ góp phần kéo giảm tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự, để mỗi mùa hè thực sự là quãng thời gian an toàn, bổ ích và ý nghĩa đối với thế hệ trẻ.

Đào Thị Hà – Phòng Cảnh sát hình sự