Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và các nền tảng mạng xã hội, không gian mạng ngày càng trở thành môi trường kết nối, trao đổi thông tin và phục vụ nhiều hoạt động của đời sống xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích mang lại, tình trạng đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng; giả mạo cơ quan, tổ chức, cá nhân; xúc phạm danh dự, nhân phẩm; lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng vẫn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật trên không gian mạng cho thấy, nhiều trường hợp vi phạm xuất phát từ việc chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm pháp lý khi sử dụng mạng xã hội. Không ít người cho rằng đây là môi trường “ảo”, việc đăng tải, bình luận hay chia sẻ thông tin là hành vi cá nhân nên không bị xử lý. Tuy nhiên, mọi hoạt động trên không gian mạng đều có thể được ghi nhận, lưu trữ và xem xét theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, tình trạng chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, phát tán tin giả, tin sai sự thật liên quan đến các vụ việc xã hội, tình hình an ninh, trật tự, thiên tai, dịch bệnh… vẫn xảy ra ở nhiều nơi, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội. Bên cạnh đó, các hành vi lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm, vu khống người khác; giả mạo tài khoản; chiếm đoạt tài sản; xâm phạm dữ liệu cá nhân cũng tiếp tục xuất hiện với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các nội dung giả mạo hình ảnh, video, giọng nói (deepfake). Các đối tượng có thể lợi dụng công nghệ này để giả danh người thân, cơ quan nhà nước hoặc doanh nghiệp nhằm thực hiện hành vi lừa đảo, gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến an ninh, an toàn thông tin.
Ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15; luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Luật quy định về bảo vệ an ninh mạng; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; đồng thời tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Để bảo vệ bản thân, gia đình và sử dụng mạng xã hội an toàn, lực lượng Công an khuyến cáo người dân chủ động tìm hiểu, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về an ninh mạng và an toàn thông tin; kiểm chứng kỹ thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ, ưu tiên tiếp cận thông tin từ cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí và các nguồn chính thống; ứng xử văn minh, có trách nhiệm trên không gian mạng, không đăng tải, bình luận hoặc phát tán nội dung vi phạm pháp luật; nâng cao cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân cho người lạ; không mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội; sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực đa yếu tố và thường xuyên cập nhật các biện pháp bảo mật; quan tâm hướng dẫn trẻ em sử dụng Internet an toàn, chủ động phát hiện, phòng ngừa các nguy cơ xâm hại trên môi trường mạng; đồng thời khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc hành vi lừa đảo trên không gian mạng cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn, xử lý.
Không gian mạng là môi trường kết nối và phát triển chung của xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, chủ động phòng ngừa rủi ro trên môi trường số, góp phần cùng lực lượng Công an bảo đảm an ninh mạng, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.
Trần Tuấn Đạt
Phòng An ninh mạng và PCTP sử dụng công nghệ cao