1. NHẬN DIỆN NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC, THỦ ĐOẠN XUYÊN TẠC TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Thời gian gần đây, trên một số nền tảng mạng xã hội xuất hiện các bài viết, video và hình ảnh có nội dung tiêu cực liên quan đến hoạt động quản lý dân cư, định danh điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thực hiện nhiệm vụ của lực lượng Công an. Đáng chú ý, tổ chức khủng bố Việt Tân đã đăng tải nội dung với tiêu đề “BAO CẤP 2.0: QUYỀN UY CÔNG AN TUYỆT ĐỐI”, qua đó đưa ra những nhận định phiến diện, quy chụp về hoạt động quản lý nhà nước trong môi trường số.
.png)
Luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch
Điểm đáng chú ý là các nội dung này không phải lúc nào cũng thể hiện dưới hình thức công khai chống đối. Nhiều trường hợp được trình bày dưới danh nghĩa “bảo vệ quyền riêng tư”, “bảo vệ quyền tự do cá nhân”, “bảo vệ người sử dụng Internet” hoặc đưa ra những câu hỏi có vẻ khách quan về việc thu thập, quản lý và sử dụng thông tin cá nhân. Cách tiếp cận này dễ tạo cảm giác đây chỉ là những ý kiến phản biện thông thường, trong khi nội dung bên trong lại có sự lựa chọn, cắt ghép và diễn giải thông tin theo hướng xuyên tạc, quy chụp.
Một thủ đoạn thường được sử dụng là lấy một sự việc cá biệt hoặc một bất cập trong quá trình thực hiện để suy rộng thành nhận định về toàn bộ chính sách. Những khó khăn về thủ tục, lỗi kỹ thuật, trường hợp người dân chưa nắm rõ quy trình hoặc những vấn đề phát sinh trong thực tế bị khai thác nhằm tạo cảm giác rằng hoạt động chuyển đổi số gây phiền hà, xâm phạm quyền lợi hoặc làm gia tăng sự kiểm soát đối với người dân.
Bên cạnh đó, các đối tượng thường sử dụng thông tin có thật nhưng cắt ghép, tách rời khỏi bối cảnh ban đầu. Văn bản pháp luật, quy định về căn cước, định danh điện tử, quản lý cư trú hoặc bảo vệ dữ liệu cá nhân được trích dẫn một phần, trong khi những quy định về quyền của công dân, trách nhiệm của cơ quan quản lý, yêu cầu bảo đảm an toàn và cơ chế bảo vệ thông tin lại không được đề cập đầy đủ. Cách làm này khiến người đọc khó nhận biết đâu là thông tin chính xác, đâu là phần diễn giải mang tính chủ quan.
Một phương thức khác là khai thác yếu tố tâm lý. Những khái niệm như “bao cấp”, “kiểm soát”, “theo dõi”, “lồng sắt” được đưa vào nội dung để tạo liên tưởng tiêu cực. Hình ảnh cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ, tuần tra, kiểm soát hoặc giải quyết thủ tục hành chính có thể bị cắt ghép, đặt trong một ngữ cảnh khác và kết hợp với lời bình mang tính kích động nhằm dẫn dắt người xem đến một kết luận đã được định hướng từ trước.
Đáng lưu ý, mạng xã hội tạo điều kiện để những thông tin dạng này lan truyền nhanh chóng. Các bài viết dài được rút gọn thành hình ảnh, video ngắn hoặc những câu trích dẫn gây tranh luận. Nội dung càng gây sốc, tạo bất bình hoặc kích thích tranh cãi càng có khả năng thu hút tương tác. Người tiếp nhận nếu không kiểm chứng nguồn tin, không tìm hiểu đầy đủ quy định pháp luật rất dễ hình thành nhận thức dựa trên cảm xúc thay vì căn cứ thực tế.
2. TÁC ĐỘNG ĐẾN AN NINH, TRẬT TỰ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
Việc phát tán thông tin thiếu kiểm chứng, xuyên tạc chính sách có thể gây ra những tác động trực tiếp đến nhận thức của người sử dụng mạng xã hội. Khi một thông tin sai lệch được lặp lại nhiều lần dưới nhiều hình thức, người tiếp nhận có thể nhầm tưởng đó là sự thật phổ biến, từ đó hình thành tâm lý nghi ngờ đối với các chủ trương, chính sách liên quan đến chuyển đổi số và quản lý dân cư.
Tác động này đặc biệt đáng quan tâm đối với thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và những người thường xuyên tiếp nhận thông tin qua mạng xã hội nhưng chưa có đầy đủ kiến thức pháp luật hoặc kỹ năng kiểm chứng nguồn tin. Một đoạn video ngắn hoặc một hình ảnh được biên tập theo hướng tiêu cực có thể tạo ra phản ứng mạnh hơn nhiều so với một tài liệu pháp lý dài và phức tạp.
Khi nhận thức không đầy đủ, một bộ phận người dân có thể nhìn nhận việc xác thực thông tin, chuẩn hóa dữ liệu hoặc thực hiện các thủ tục định danh điện tử đơn thuần dưới góc độ “kiểm soát”, mà không thấy được mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, phòng ngừa vi phạm và phục vụ người dân.
Ở phạm vi rộng hơn, thông tin sai lệch còn làm gia tăng sự hoài nghi và tranh luận cực đoan trên không gian mạng. Những vấn đề vốn có thể được giải quyết thông qua cơ chế phản ánh, kiến nghị và đối thoại lại dễ bị đẩy thành tranh cãi giữa người dân với cơ quan nhà nước hoặc giữa các nhóm người sử dụng mạng xã hội.
Điều này có thể gây khó khăn cho quá trình triển khai dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, chuẩn hóa thông tin dân cư và các nhiệm vụ chuyển đổi số khác. Trong khi đó, một hệ thống dữ liệu chính xác, thống nhất và được bảo vệ an toàn là điều kiện quan trọng để phòng ngừa gian lận, hạn chế việc sử dụng thông tin giả mạo, tài khoản không chính chủ và hỗ trợ đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Đặc biệt, nếu tâm lý thiếu tin tưởng bị đẩy lên mức cực đoan, các đối tượng xấu có thể tiếp tục khai thác để hình thành những quan điểm đối lập, kích động hành vi chống đối hoặc làm phát sinh các vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự ngoài thực tế.
3. CHỦ ĐỘNG NHẬN DIỆN, ĐÁNH GIÁ VÀ KIÊN QUYẾT PHẢN BÁC THÔNG TIN XUYÊN TẠC
Cần khẳng định rằng chuyển đổi số và hiện đại hóa phương thức quản lý nhà nước không đồng nghĩa với việc hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Trong quá trình thực hiện, những phản ánh liên quan đến chất lượng dịch vụ, lỗi kỹ thuật, thủ tục hành chính, bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc thái độ phục vụ đều cần được tiếp nhận và xử lý theo quy định.
Điều cần phân biệt rõ là giữa phản ánh, góp ý có căn cứ với thông tin được tạo dựng nhằm xuyên tạc, kích động và phủ nhận bản chất của chính sách.
Một ý kiến phản biện có trách nhiệm phải dựa trên thông tin đầy đủ, phân tích đúng quy định và hướng đến việc khắc phục những vấn đề còn tồn tại. Ngược lại, việc lựa chọn một vài hình ảnh hoặc sự việc riêng lẻ, sau đó gán ghép thành nhận định tiêu cực về toàn bộ lực lượng, toàn bộ chính sách hoặc toàn bộ quá trình chuyển đổi số là cách tiếp cận thiếu khách quan.
Trong vấn đề quản lý dữ liệu, cần nhìn nhận đầy đủ cả hai mặt: vừa khai thác giá trị của dữ liệu để phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ, vừa phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm soát việc sử dụng dữ liệu. Đây là yêu cầu tất yếu của quá trình xây dựng xã hội số, không phải cơ sở để quy kết hoạt động quản lý nhà nước là hành vi “kiểm soát người dân”.
Thực tế cho thấy, dữ liệu thiếu chính xác, thông tin không được chuẩn hóa hoặc danh tính số không được xác thực có thể tạo điều kiện cho nhiều loại tội phạm lợi dụng. Tình trạng sử dụng thông tin giả, tài khoản không chính chủ, SIM không xác thực hoặc danh tính giả mạo có thể gây khó khăn cho công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và vi phạm pháp luật trên môi trường mạng.
Do đó, cần hết sức thận trọng trước những quan điểm cho rằng việc chuẩn hóa dữ liệu, xác thực danh tính hoặc nâng cao yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin chỉ nhằm mở rộng quyền lực của cơ quan quản lý. Cách nhìn này đã bỏ qua lợi ích thiết thực mà một hệ thống dữ liệu chính xác, an toàn và được quản trị đúng quy định mang lại cho chính người dân.
Tương tự, không thể đánh đồng quyền phản ánh, kiến nghị với hành vi kích động chống đối hoặc cản trở hoạt động hợp pháp của cơ quan chức năng. Trong Nhà nước pháp quyền, quyền và nghĩa vụ của mỗi cá nhân đều được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Những hành vi sử dụng mạng xã hội để bịa đặt, xuyên tạc, xúc phạm tổ chức, cá nhân, kích động gây rối hoặc phát tán thông tin sai sự thật tùy tính chất, mức độ có thể bị xử lý theo quy định.
Vì vậy, khi tiếp cận những nội dung có tiêu đề gây sốc như “Bao cấp 2.0”, “quyền uy tuyệt đối”, “kiểm soát toàn diện” hay các cách diễn đạt tương tự, người sử dụng mạng xã hội cần bình tĩnh kiểm tra nguồn đăng tải, đối chiếu với văn bản chính thức và xem xét đầy đủ bối cảnh trước khi bình luận hoặc chia sẻ. Đấu tranh với thông tin sai lệch không có nghĩa là phủ nhận mọi phản ánh của người dân. Ngược lại, cách làm hiệu quả là tôn trọng những ý kiến chính đáng, đồng thời làm rõ những nội dung sai sự thật, xuyên tạc hoặc cố tình bóp méo chính sách.
4. PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CÔNG AN VÀ Ý THỨC TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI DÂN
Trong điều kiện thông tin trên Internet ngày càng đa dạng, lực lượng Công an nhân dân có vai trò quan trọng trong nắm tình hình, phát hiện và tham mưu xử lý những vấn đề phức tạp liên quan đến an ninh, trật tự trên không gian mạng.
Cùng với việc chủ động phát hiện các hoạt động lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin sai lệch, cần chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cung cấp thông tin chính thống. Những nội dung liên quan đến định danh điện tử, căn cước, cư trú, bảo vệ dữ liệu cá nhân và dịch vụ công cần được giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, sát với nhu cầu thực tế của người dân.
Việc minh bạch thông tin, giải đáp kịp thời những vấn đề phát sinh và hướng dẫn người dân tiếp cận nguồn thông tin chính thức sẽ góp phần hạn chế khoảng trống thông tin - yếu tố thường bị các đối tượng xấu khai thác để tạo dựng tin giả và xuyên tạc chính sách.
Đối với mỗi công dân, điều quan trọng nhất là hình thành thói quen kiểm chứng trước khi tin và chia sẻ thông tin. Không nên đánh giá một vấn đề chỉ dựa vào tiêu đề, hình ảnh hoặc một đoạn video ngắn. Khi gặp thông tin gây tranh cãi liên quan đến chính sách, pháp luật hoặc hoạt động của cơ quan nhà nước, cần tìm đến nguồn chính thống để kiểm tra trước khi đưa ra nhận xét.
Mỗi người sử dụng mạng xã hội cũng cần ý thức rằng một lượt chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng có thể góp phần làm thông tin sai lệch tiếp tục lan rộng. Ngược lại, việc chủ động kiểm tra nguồn tin, báo cáo nội dung vi phạm và cung cấp thông tin chính xác sẽ góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh hơn.
Chuyển đổi số là quá trình lâu dài, liên quan trực tiếp đến hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đời sống của từng người dân. Trong quá trình này chắc chắn có thể xuất hiện những khó khăn, hạn chế hoặc vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Những tồn tại đó cần được nhìn nhận khách quan và giải quyết bằng cơ chế pháp luật, phản ánh, kiến nghị và đối thoại phù hợp.
Điều không thể chấp nhận là lợi dụng những vấn đề phát sinh để cố tình bóp méo bản chất của chính sách, kích động tâm lý hoài nghi, chống đối hoặc chia rẽ mối quan hệ giữa nhân dân với chính quyền và lực lượng Công an.
Bảo vệ an ninh, trật tự trên không gian mạng vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn cần sự tham gia có trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an cần thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, đồng thời chủ động cung cấp thông tin chính xác. Mỗi công dân cần nâng cao ý thức pháp luật, kỹ năng số và khả năng nhận diện thông tin xấu, độc.
Việc xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và phục vụ hiệu quả đời sống xã hội đòi hỏi sự phối hợp của Nhà nước, lực lượng chức năng và Nhân dân. Những luận điệu xuyên tạc, dù được thể hiện dưới hình thức nào, cũng cần được nhận diện trên cơ sở thông tin khách quan, quy định pháp luật và thực tiễn triển khai; qua đó góp phần bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, củng cố niềm tin xã hội và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số, hiện đại hóa đất nước.
5. GẮN CÔNG TÁC ĐẤU TRANH TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG VỚI THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT SỐ 57-NQ/TW CỦA BỘ CHÍNH TRỊ
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực phát triển đất nước. Trong tiến trình này, dữ liệu, hạ tầng số, định danh điện tử và các nền tảng phục vụ quản trị xã hội ngày càng giữ vai trò quan trọng. Đồng thời, bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là yêu cầu xuyên suốt.
Từ đó có thể thấy, đấu tranh với thông tin xuyên tạc, sai lệch về chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ xử lý một số nội dung xấu độc, mà còn góp phần bảo vệ môi trường thông tin an toàn, tạo sự đồng thuận xã hội đối với quá trình hiện đại hóa quản lý nhà nước. Những luận điệu gắn định danh điện tử, cơ sở dữ liệu dân cư hoặc các hoạt động quản lý hành chính với các khái niệm như “kiểm soát”, “theo dõi”, “bao cấp 2.0” cần được nhận diện trên cơ sở thông tin đầy đủ, khách quan và quy định pháp luật.
Cần phân biệt rõ giữa phản ánh, góp ý chính đáng với hành vi cố tình bóp méo chính sách, xuyên tạc sự việc, kích động chống đối. Những hạn chế, bất cập trong quá trình chuyển đổi số cần được tiếp nhận và khắc phục bằng hoàn thiện thể chế, quy trình, công nghệ và chất lượng phục vụ; không để những thiếu sót cục bộ bị lợi dụng nhằm phủ nhận toàn bộ giá trị của tiến trình số hóa quốc gia.
Đối với lực lượng Công an nhân dân, cần chủ động nắm tình hình, phát hiện sớm các phương thức thao túng thông tin, đồng thời đổi mới tuyên truyền theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, cung cấp đầy đủ thông tin chính thống để người dân có khả năng tự kiểm chứng. Mỗi công dân cũng cần nâng cao kỹ năng số, không vội tin hoặc chia sẻ nội dung chưa được xác thực.
Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW gắn với bảo vệ an ninh trên không gian mạng phải hướng đến mục tiêu kép: thúc đẩy đổi mới, chuyển đổi số để phát triển đất nước và bảo đảm an toàn, quyền lợi chính đáng của người dân. Xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch và có trách nhiệm chính là nền tảng để chuyển đổi số phát triển bền vững, góp phần củng cố niềm tin xã hội và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc trong kỷ nguyên số./.