Hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép cát, sỏi không chỉ gây thất thoát tài nguyên khoáng sản quốc gia, mà còn để lại những hậu quả khó lường, tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, môi trường sinh thái, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Trên địa bàn tỉnh, qua công tác nắm tình hình, thời gian gần đây, các đối tượng thường lợi dụng giấy phép khai thác, giấy phép nạo vét duy tu luồng để tổ chức các hoạt động thăm dò, khai thác cát trái phép, lập bến bãi hoạt động tự phát nhằm tập kết tàng trữ, tiêu thụ cát trái phép, lợi dụng đêm tối, các khu vực giáp ranh mỏ được cấp phép để khai thác tài nguyên khoáng sản trái phép, gầy sạt lở đê điều, bờ sông, bãi bồi ven sông, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, một số tuyến sông có nhiều phương tiện không đăng ký, đăng kiểm hoạt động công khai, tiềm ẩn nguy cơ phức tạp tình hình trật tự xã hội.

Trước tình hình trên, Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo Các đơn vị nghiệp vụ, Công an cấp xã triển khai thực hiện nhiều biện pháp phòng ngừa, đấu tranh xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép cát, sỏi trên các tuyến sông. Trong đó, tập trung nắm chắc tình hình, thực trạng cấp phép, khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép cát, sỏi trên các tuyến sông tại địa phương. Trên cơ sở đó tham mưu cho các cấp chính quyền và các cơ quan chức năng có biện pháp và chính sách hợp lý nhằm quản lý có hiệu quả đối với hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ cát, sỏi trên địa bàn tỉnh. Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh đã tham mưu Giám đốc Công an tỉnh đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành cơ chế chính sách, giải pháp phù hợp với thực tiễn của tỉnh nhằm tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước và răn đe tội phạm trong lĩnh vực khoáng sản nói chung, cũng như hoạt động cấp phép, khai thác, tập kết, kinh doanh khoáng sản VLXD phục vụ các công trình, dự án. Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động Nhân dân tích cực tham gia phát hiện, tố giác tội phạm và các vi phạm pháp luật có liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển, tầng trữ, tiêu thụ trái phép cát, sỏi trên các tuyến sông trên địa bàn tỉnh. Xây dựng quy chế phối hợp với chính quyền địa phương các cấp, các cơ quan chức năng tại các địa bàn giáp ranh triển khai thực hiện có hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý các hành vi khai thác, tập kết, kinh doanh khoáng sản trái phép tại các địa bàn giáp ranh. Chủ động nắm tình hình, đấu tranh, bảo đảm hiệu quả, không trùng dẫm, không bỏ lọt địa bàn, đối tượng, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép cát sỏi trên các tuyến sông. Mở đợt cao điểm tổng kiểm tra, kiên quyết xử lý, không cho lưu hành đối với các phương tiện không đăng ký, đăng kiểm, đăng kiểm hết hiệu lực, kiên quyết yêu cầu tháo dỡ, phục hồi nguyên trạng đối với các phương tiện cơi nới, lắp đặt thêm máy móc, thiết bị hút cát, hoán cải không đúng quy định, xử lý nghiêm đối với các hành vi trốn thuế, mua bán hóa đơn, làm giả, sử dụng giấy tờ giả..., các hành vi sai phạm, tiêu cực của cơ quan chức năng trong cấp phép khai thác, nạo vét, duy tu luồng lạch, lập bến bãi, thẩm định, nghiệm thu, đăng kiểm phương tiện sai quy định. Cùng với đó, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh cũng đã chủ động tham mưu, phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành, công an các xã, phường đẩy mạnh công tác phòng ngừa khai thác trái phép tài nguyên, khoáng sản, tập trung tuyên truyền người dân nâng cao hiểu biết, ý thức tự giác chấp hành pháp luật; tích cực tố giác tội phạm và các hành vi vi phạm liên quan.  Lực lượng Công an cấp xã thường xuyên tuần tra tại các tuyến đường liên thôn, khu vực ven sông và các bãi tập kết vật liệu xây dựng nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi khai thác cát, sỏi trái phép. Tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành nghiêm quy định về quản lý, khai thác khoáng sản nói chung; tổ chức ký cam kết đối với các chủ cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng, các chủ phương tiện chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh, khai thác cát, sỏi. Kết quả từ tháng 05 năm 2025 đến nay, lực lượng Công an toàn tỉnh đã thực hiện 1.264 ca tuần tra, kiểm soát, với 5.949 lượt cán bộ chiến sĩ tham gia; đã dừng, kiểm soát 1.236 lượt phương tiện; phát hiện 185 trường hợp vi phạm, phạt tiền 1.148.000.000 đồng; tạm giữ 03 phương tiện; tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn đối với 15 đối tượng; xử phạt 04 phương tiện có lắp đặt thiết bị hút cát về hành vi tự ý hoán cải phương tiện và không có Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ mội trường phương tiện thủy nội địa. Đã phát hiện, xử lý 02 vụ việc liên quan đến hoạt động tập kết, mua bán, vận chuyển, kinh doanh tài nguyên, khoảng sản, xử phạt tổng số tiền 166.500.000 đồng, tịch thu 593,8m cát; vận động, cưỡng chế tháo dỡ thiết bị bơm hút lắp đặt sai quy định đối với 38 phương tiện.

Lực lượng Cảnh sát giao thông đường thuỷ tăng cường tuần tra, kiểm soát trên khu vực sông Hồng nhằm phát hiện các hành vi khai thác, vận chuyển, kinh doanh trái phép cát, sỏi.

Thời gian tới, các đơn vị nghiệp vụ, Công an tỉnh, trong đó chủ công là Phòng Cảnh sát kinh tế sẽ tiếp tục phối hợp đẩy mạnh triển khai lực lượng, phương tiện tuần tra kiểm soát, phát hiện các hành vi khai thác, vận chuyển, kinh doanh trái phép cát, sỏi, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên, bảo vệ môi trường sinh thái, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương./.

Phương Nhung