Thời gian gần đây, tại một số địa phương trên cả nước đã xảy ra các vụ cướp tài sản tại ngân hàng, cơ sở kinh doanh vàng bạc, đá quý với tính chất manh động, liều lĩnh, gây tâm lý lo lắng trong Nhân dân. Qua phân tích các vụ việc cho thấy, trước khi gây án các đối tượng thường theo dõi, nghiên cứu kỹ quy luật hoạt động của ngân hàng, tiệm vàng; nắm bắt sơ hở trong công tác bảo vệ, bố trí tài sản, hệ thống camera và quy trình giao dịch để lựa chọn thời điểm, phương thức gây án.
Các đối tượng thường hoạt động từ 1- 2 người, chuẩn bị phương tiện, công cụ gây án như súng, vật giống súng, búa, bình xịt… để khống chế nhân viên hoặc đập vỡ tủ kính lấy tài sản rồi nhanh chóng tẩu thoát. Một số đối tượng giả dạng khách hàng, tài xế xe ôm công nghệ, nhân viên giao hàng để tiếp cận mục tiêu. Thời điểm gây án thường vào lúc vắng khách, giờ nghỉ giao dịch hoặc khi nhân viên, bảo vệ mất cảnh giác.
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến loại tội phạm này là do một số cơ sở chưa thực sự coi trọng công tác bảo đảm an ninh, còn tồn tại sơ hở như: hệ thống camera, báo động chưa hiệu quả; tủ kính trưng bày không đảm bảo an toàn; lực lượng bảo vệ mỏng hoặc chưa được đào tạo kỹ năng xử lý tình huống; việc kiểm soát người ra vào chưa chặt chẽ.
Để chủ động phòng ngừa tội phạm cướp ngân hàng, tiệm vàng, cơ quan Công an khuyến cáo:
Thứ nhất, đối với ngân hàng, phòng giao dịch, tiệm vàng: Cần nâng cao ý thức tự bảo vệ, tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh như lắp đặt hệ thống camera chất lượng cao, hệ thống báo động khẩn cấp kết nối với lực lượng Công an; bố trí nút báo động bí mật ở nhiều vị trí thuận lợi; sử dụng kính chịu lực, tủ trưng bày đạt chuẩn an toàn; kiểm soát chặt chẽ người ra vào khu vực giao dịch. Đồng thời, bố trí lực lượng bảo vệ đủ số lượng, đảm bảo sức khỏe, được đào tạo kỹ năng xử lý tình huống và trang bị công cụ hỗ trợ theo quy định.
Thứ hai, đối với lực lượng bảo vệ và nhân viên cơ sở: Luôn nâng cao cảnh giác, chú ý phát hiện các đối tượng có biểu hiện nghi vấn như che kín mặt, quan sát nhiều lần quanh khu vực giao dịch, phương tiện để nổ máy sẵn trước cửa. Khi xảy ra tình huống cướp, cần bình tĩnh xử lý, ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng, tìm cách kích hoạt báo động bí mật và ghi nhớ đặc điểm nhận dạng của đối tượng, phương tiện tẩu thoát để cung cấp cho lực lượng Công an.
Thứ ba, đối với người dân và khách hàng: Khi đến giao dịch tại ngân hàng, tiệm vàng cần chấp hành hướng dẫn của lực lượng bảo vệ, phối hợp giữ gìn an ninh trật tự. Nếu phát hiện đối tượng có biểu hiện nghi vấn hoặc dấu hiệu chuẩn bị phạm tội, cần kịp thời thông báo cho lực lượng Công an hoặc cơ sở gần nhất.
Khuyến cáo kỹ năng xử lý tình huống khi xảy ra cướp:
(1) Nhân viên ngân hàng, tiệm vàng cần giữ bình tĩnh, đặt an toàn tính mạng của bản thân và những người xung quanh lên hàng đầu; không chống cự hoặc có hành động kích động đối tượng khi chúng đang sử dụng vũ khí nguy hiểm.
(2) Trong điều kiện an toàn, tìm cách kích hoạt hệ thống báo động bí mật để thông báo cho lực lượng Công an.
(3) Cố gắng kéo dài thời gian xử lý các yêu cầu của đối tượng, đồng thời quan sát, ghi nhớ đặc điểm nhận dạng như: chiều cao, vóc dáng, giọng nói, trang phục, vết sẹo, hình xăm, loại vũ khí, phương tiện và hướng tẩu thoát.
(4) Sau khi đối tượng rời khỏi hiện trường, nhanh chóng khóa cửa, bảo vệ nguyên trạng hiện trường, không để người không có nhiệm vụ ra vào, đồng thời trình báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất.
(5) Đối với khách hàng có mặt tại hiện trường cần giữ bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn của nhân viên và lực lượng bảo vệ, không hoảng loạn, không quay phim, chụp ảnh gây kích động đối tượng. Sau khi vụ việc kết thúc, người dân cần phối hợp cung cấp thông tin, đặc điểm nhận dạng của đối tượng cho lực lượng Công an để phục vụ công tác điều tra.
Phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm cướp tài sản tại ngân hàng và các cơ sở kinh doanh vàng bạc, đá quý là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức và người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, tích cực phối hợp với lực lượng Công an trong phát hiện, tố giác tội phạm, góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.
Vũ Xuân Hoạt - Phòng An ninh kinh tế