Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, Nhà nước Việt Nam đã xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ để quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đặc biệt này. Theo quy định của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Trên cơ sở đó, Luật Đất đai năm 2013 và đặc biệt là Luật Đất đai năm 2024 đã quy định rõ các nguyên tắc quản lý, sử dụng đất; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; cũng như cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thực hiện các dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển đất nước, nhiều công trình hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị mới đã được hình thành từ những quyết định quy hoạch và sử dụng đất hợp lý. Những dự án này góp phần tạo việc làm, cải thiện đời sống người dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thay đổi diện mạo đô thị, nông thôn. Tuy nhiên, do đất đai gắn trực tiếp với quyền lợi của người dân nên trong quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đôi khi vẫn phát sinh những vướng mắc, thậm chí gây ra tâm lý băn khoăn hoặc chưa đồng thuận ở một bộ phận người dân.
Chính từ những khó khăn, hạn chế đó, một số đối tượng xấu đã tìm cách lợi dụng để kích động khiếu kiện, gây phức tạp tình hình. Họ thường bóp méo hoặc cắt ghép thông tin về chính sách đất đai, rồi đăng tải trên mạng xã hội hoặc các kênh thông tin không chính thống. Không ít trường hợp, các thông tin này được diễn giải theo hướng cho rằng Nhà nước “thu hồi đất của dân để giao cho doanh nghiệp” hay “bồi thường không thỏa đáng”. Khi người dân chưa có điều kiện tiếp cận đầy đủ các quy định pháp luật, những luận điệu sai lệch này dễ gây tâm lý hoài nghi và bức xúc.
Trong khi đó, pháp luật Việt Nam đã quy định khá rõ ràng về các vấn đề liên quan. Ví dụ, Luật Đất đai năm 2024 nêu rõ việc thu hồi đất chỉ được thực hiện trong các trường hợp cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng và phải đi kèm với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp. Bên cạnh đó, quyền khiếu nại, tố cáo của công dân được bảo đảm theo Luật Khiếu nại năm 2011 và Luật Tố cáo năm 2018. Nhân dân hoàn toàn có quyền phản ánh, khiếu nại khi cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng, nhưng việc này cần được thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
Tuy nhiên, một số đối tượng lại cố tình lợi dụng hướng dẫn người dân thực hiện các hình thức khiếu kiện trái quy định như tụ tập đông người, ký đơn tập thể hoặc phát tán thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Thậm chí, có người tự xưng là “bảo vệ quyền lợi cho dân”, “luật sư tự do” để thu thập thông tin, kích động tâm lý bất mãn, hoặc trục lợi cá nhân. Những hành vi như vậy không giúp giải quyết vấn đề mà còn khiến vụ việc trở nên phức tạp, kéo dài, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và tiến độ các dự án phát triển. Trong một số trường hợp, các vụ việc đất đai còn bị khai thác theo hướng “quốc tế hóa”. Một số tổ chức, cá nhân thu thập thông tin một chiều rồi gửi ra nước ngoài nhằm tạo dư luận sai lệch về tình hình trong nước. Điều này không chỉ làm méo mó bản chất của sự việc mà còn có thể ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia và môi trường đầu tư.
Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về đất đai là điều rất cần thiết. Khi hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, người dân sẽ biết cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp thông qua các kênh pháp lý chính thống. Đồng thời, việc tìm hiểu thông tin từ các nguồn chính thống của cơ quan nhà nước, báo chí chính thống sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị lôi kéo bởi các thông tin sai lệch.
Song song với đó, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tiếp tục tăng cường công khai, minh bạch thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai, tài nguyên cần được thực hiện thường xuyên, dễ hiểu, gần gũi với đời sống người dân. Khi người dân được thông tin đầy đủ, rõ ràng, sự đồng thuận xã hội sẽ được củng cố.
Đồng thời, những hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để kích động gây rối, làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội cũng cần được phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Công an tỉnh khuyến khích Nhân dân trên địa bàn khi phát hiện các đối tượng có dấu hiệu lợi dụng, kích động, lôi kéo người dân khiếu kiện, tập trung đông người trái pháp luật cần báo ngay cho cơ quan Công an hoặc chính quyền nơi gần nhất để xử lý theo quy định của pháp luật. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và Nhân dân sẽ giúp kịp thời ngăn chặn những hành vi lợi dụng vấn đề đất đai để gây mất ổn định trật tự xã hội.
Từ thực tiễn có thể thấy, khi chính sách pháp luật được thực thi minh bạch, khi người dân hiểu và đồng hành cùng chính quyền trong quản lý, sử dụng tài nguyên, thì những mảnh đất không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn trở thành nền tảng của niềm tin và sự ổn định xã hội. Và hơn hết, sự tỉnh táo trước thông tin sai lệch, thượng tôn pháp luật và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng chính là chìa khóa để mỗi người dân cùng góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ nguồn lực đất đai – nguồn lực quý giá cho hiện tại và tương lai của đất nước.
Phòng An ninh kinh tế