Sự cần thiết ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử
Thời gian qua, việc triển khai định danh và xác thực điện tử, đặc biệt là ứng dụng VNeID, đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Người dân có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử để thực hiện nhiều thủ tục hành chính, tiếp cận dịch vụ công và khai thác các tiện ích thiết yếu mà không phải mang theo nhiều loại giấy tờ. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cũng đặt ra những yêu cầu mới. Các hoạt động giao dịch trực tuyến ngày càng đa dạng, trong khi tình trạng đánh cắp thông tin, giả mạo tài khoản, lừa đảo bằng công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp. Đặc biệt, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake có thể bị lợi dụng để giả mạo khuôn mặt, giọng nói, hình ảnh nhằm tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản của người dân. Do đó, việc xây dựng Luật không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định về định danh cá nhân, cơ quan, tổ chức mà còn hướng tới mở rộng định danh đối với hàng hóa, tài sản, dữ liệu, phần mềm, dịch vụ số và các thực thể khác theo quy định. Qua đó, tạo cơ sở cho việc nhận diện, xác minh thông tin, quản lý và khai thác dữ liệu một cách thống nhất, hiệu quả.

Nguồn Báo điện tử chính phủ
Mục tiêu xây dựng dự án Luật
Dự án Luật Định danh và xác thực điện tử được xây dựng nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất cho hoạt động định danh, xác thực và quản lý danh tính điện tử; khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phát triển xã hội số. Trọng tâm là tạo cơ sở pháp lý để định danh thống nhất các chủ thể, thực thể trong môi trường vật lý và môi trường điện tử; tăng cường kết nối, liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu; nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia. Đồng thời, dự án Luật hướng tới bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công và giao dịch điện tử, góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.
(2).png)
Ảnh minh hoạ
Những nội dung trọng tâm nổi bật của dự án luật
Dự thảo luật tập trung quy định về danh tính điện tử; tài khoản định danh điện tử; dịch vụ xác thực điện tử; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, với các trụ cột chính:
- Quy định rõ ràng về danh tính điện tử và tài khoản định danh: Dự thảo phân loại và chuẩn hóa danh tính điện tử của công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam và các tổ chức. Việc xác lập tài khoản định danh điện tử giúp người dân chỉ cần nhớ một tập hợp thông tin duy nhất để thực hiện hầu hết các giao dịch hành chính và dân sự trực tuyến.
- Chuẩn hóa việc sử dụng giá trị pháp lý của tài khoản định danh: Khi được xác thực ở mức độ an toàn theo quy định, danh tính điện tử có giá trị tương đương với giấy tờ tùy thân bản cứng trong các giao dịch. Điều này giúp tối giản thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí in ấn, lưu trữ và thời gian đi lại cho người dân.
- Mở rộng sự tham gia của các tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực: Luật tạo khung pháp lý rõ ràng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia cung cấp dịch vụ xác thực điện tử (eKYC, chữ ký số, xác thực sinh trắc học...). Sự hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư sẽ đa dạng hóa các tiện ích, phục vụ tốt hơn cho ngân hàng, thương mại điện tử, y tế, giáo dục.
- Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin: An toàn thông tin là nguyên tắc cốt lõi của dự thảo. Các cơ quan, tổ chức quản lý hệ thống định danh bắt buộc phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý nghiêm ngặt nhằm chống truy cập trái phép, bảo mật thông tin sinh trắc học và dữ liệu cá nhân của người dùng
- Lợi ích thiết thực mang lại cho người dân và xã hội, xây dựng một hệ thống định danh điện tử minh bạch, an toàn mang lại những giá trị to lớn cho các đối tượng:
+ Đối với người dân: Việc thực hiện các dịch vụ công trực tuyến (đăng ký thường trú, cấp đổi giấy phép, khai thuế...) cũng như các giao dịch dân sự (mở tài khoản ngân hàng, đăng ký dịch vụ viễn thông) trở nên nhanh chóng, an toàn.
+ Đối với doanh nghiệp: Giảm thiểu chi phí xác minh khách hàng, phòng ngừa rủi ro gian lận thương mại và mở rộng quy mô kinh doanh trên môi trường số
+ Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Nâng cao hiệu quả quản lý dân cư, đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, tạo tiền đề xây dựng Chính phủ số hiện đại và minh bạch.
Có thể khẳng định, việc xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế về chuyển đổi số quốc gia. Dự án Luật không chỉ giải quyết yêu cầu quản lý danh tính và xác thực các chủ thể trên môi trường điện tử mà còn hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý cho kết nối dữ liệu, bảo đảm an toàn giao dịch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Với các chính sách và nội dung được đề xuất, dự án Luật được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế.