Trước đây, các đối tượng lừa đảo thường chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội hoặc tạo tài khoản giả mạo người thân, bạn bè để nhắn tin hỏi vay, nhờ chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng do chúng cung cấp. Với thủ đoạn này, người nhận tin nhắn có thể phát hiện dấu hiệu bất thường khi được yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản mang tên người lạ hoặc khi gọi điện cho người bị giả mạo để kiểm tra.
Tuy nhiên, qua công tác nắm tình hình, tin tức trên không gian mạng, Công an xã Lạc Đạo phát hiện kịch bản tinh vi hơn: đối tượng lợi dụng chính người quen thật làm trung gian gọi điện vay và nhận tiền, sau đó chuyển tiếp đến tài khoản do chúng chỉ định. Người cho vay trực tiếp nói chuyện với người quen, nhận đúng giọng nói và chuyển tiền vào tài khoản chính chủ của người đó nên dễ mất cảnh giác. Chính những yếu tố xác thực này lại che khuất yêu cầu giả mạo ban đầu, khiến cả người cho vay và người trung gian đều có thể mắc bẫy.
.png)
Ảnh minh họa thủ đoạn, kịch bản lừa đảo mới.
Có thể hình dung qua tình huống minh họa sau:
1. Kẻ gian lập tài khoản mạng xã hội giả mạo anh A để liên hệ với anh B. Đối tượng đưa ra lý do đang ngồi cùng người thân (có thể là vợ/chồng…), nhờ anh B “diễn” gọi điện vay tiền để giải quyết công việc, đồng thời hứa sẽ hoàn trả.
2. Tin rằng đang giúp người quen, anh B gọi điện cho anh A thật để hỏi vay. Khi anh A kiểm tra lại, anh B vẫn xác nhận câu chuyện theo lời dặn của đối tượng. Cuộc gọi lúc này diễn ra giữa hai người quen thật; giọng nói, hình ảnh và thông tin cá nhân đều có thể đúng. Anh A vì vậy yên tâm chuyển tiền vào tài khoản chính chủ của anh B.
3. Sau khi nhận được tiền, kẻ gian sẽ đề nghị anh B tiếp tục chuyển sang tài khoản do kẻ gian chỉ định. Mặc dù anh B đã cảnh giác với số tài khoản lạ, nhưng kẻ gian đưa ra lý do là tiền của mình đã chuyển cho anh B, không phải tiền của anh B nên có gì thì anh A sẽ tự chịu. Đến khi hai người thật trao đổi rõ sự việc, tiền đã bị chuyển đi. Người trung gian còn có thể thiệt hại thêm nếu ứng trước tiền cá nhân để làm theo yêu cầu.
Điểm tinh vi của kịch bản nằm ở việc mỗi người chỉ biết một phần câu chuyện. Người cho vay tin người gọi điện là người quen thật, chuyển đúng số tài khoản chính chủ; người trung gian lại tin tài khoản mạng xã hội nhắn tin ban đầu thuộc về người quen. Những thông tin đúng ở các bước sau vô tình che khuất sự giả mạo ở bước đầu.
Trong tình huống này, việc “vượt qua xác thực” được hiểu là vượt qua các bước kiểm tra thông thường giữa người với người. Cuộc gọi thoại/video thật xác nhận ai đang nói chuyện; tài khoản chính chủ xác nhận ai nhận tiền ban đầu. Tuy nhiên, các yếu tố này chưa làm rõ người khởi xướng yêu cầu và người hưởng lợi cuối cùng.
Công an xã Lạc Đạo khuyến cáo người dân khi nhận được yêu cầu vay hoặc chuyển tiền cần xác minh rõ mục đích, người thực sự cần tiền và việc tiền có tiếp tục được chuyển cho người khác hay không. Không chủ quan cho rằng đã nói chuyện với người quen thật, chuyển vào tài khoản chính chủ thì giao dịch chắc chắn an toàn. Đặc biệt cảnh giác khi có người nhờ “đóng vai”, nói sai mục đích vay hoặc giữ kín việc chuyển tiền; cần dừng giao dịch, trao đổi công khai giữa những người liên quan.
Người nhận yêu cầu ban đầu cần chủ động liên hệ với người được cho là đang nhờ giúp đỡ qua số điện thoại quen dùng từ trước hoặc gặp trực tiếp. Việc xác minh phải thực hiện độc lập với tài khoản đang nhắn tin, tránh chỉ kiểm tra lại những thông tin do đối tượng cung cấp. Khi nghi ngờ bị lừa, người dân cần ngừng chuyển tiền, lưu giữ tin nhắn, thông tin tài khoản và chứng từ giao dịch; nếu đã chuyển tiền, liên hệ ngay ngân hàng để đề nghị hỗ trợ, đồng thời trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ giải quyết./.