Nguy cơ vi phạm pháp luật về an ninh mạng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi số

Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp bị tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu khách hàng hoặc vô tình vi phạm các quy định của pháp luật do chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc nhận diện sớm các nguy cơ vi phạm là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động phòng ngừa, bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tránh các hậu quả pháp lý có thể phát sinh.

Hoạt động kinh doanh trên môi trường số, giao dịch thương mại điện tử

Trong những năm gần đây, quá trình chuyển đổi số đã thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã xây dựng website, sử dụng mạng xã hội, triển khai các nền tảng thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến và lưu trữ dữ liệu trên môi trường số. Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển đó là sự gia tăng của các nguy cơ tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu và các hành vi lợi dụng không gian mạng để thực hiện hoạt động vi phạm pháp luật. Thực tiễn công tác quản lý nhà nước về an ninh mạng cho thấy nhiều vụ việc không xuất phát từ hành vi cố ý vi phạm mà bắt nguồn từ sự chủ quan, thiếu hiểu biết hoặc chưa quan tâm đúng mức đến các yêu cầu pháp lý trong quá trình vận hành hệ thống thông tin. Có doanh nghiệp sử dụng website nhiều năm nhưng không cập nhật bản vá bảo mật; có đơn vị thu thập thông tin khách hàng nhưng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo và xin ý kiến đồng ý theo quy định; cũng có trường hợp tài khoản quản trị bị chiếm quyền sử dụng do sử dụng mật khẩu đơn giản hoặc không áp dụng xác thực đa lớp.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến an ninh mạng, dữ liệu cá nhân và hoạt động trên môi trường số đã có nhiều thay đổi trong thời gian gần đây. Nhiều văn bản mới đã được ban hành như Luật An ninh mạng năm 2025, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, Luật Dữ liệu năm 2024, Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Viễn thông năm 2023, Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 của Chính phủ về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật bảo vệ dữ liệu cá nhân… Các quy định này đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong việc quản lý dữ liệu, vận hành hệ thống thông tin và cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng.

Một trong những nguy cơ phổ biến nhất hiện nay là vi phạm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong hoạt động kinh doanh, nhiều đơn vị thường xuyên thu thập thông tin khách hàng như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, tài khoản ngân hàng, hình ảnh hoặc lịch sử giao dịch,… Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng nhận thức đầy đủ rằng những thông tin này đều được pháp luật xác định là dữ liệu cá nhân và phải được bảo vệ theo quy định. Bên cạnh đó, công tác bảo đảm an ninh mạng đối với website và hệ thống thông tin cũng đang là vấn đề đáng quan tâm. Qua công tác kiểm tra, rà soát, nhiều website doanh nghiệp vẫn tồn tại các lỗ hổng bảo mật do sử dụng phiên bản phần mềm đã lỗi thời, không thường xuyên cập nhật bản vá hoặc chưa triển khai các giải pháp giám sát, cảnh báo nguy cơ tấn công mạng.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao,

Công an tỉnh Hưng Yên kiểm tra, đánh giá hạ tầng mạng

Một nguy cơ khác đang có xu hướng gia tăng là việc sử dụng mạng xã hội, website và các nền tảng trực tuyến không đúng quy định pháp luật. Trong thời đại kinh doanh số, fanpage, kênh video trực tuyến và các nền tảng mạng xã hội đã trở thành công cụ quảng cáo hiệu quả. Tuy nhiên, không ít trường hợp vì chạy theo lượt tương tác hoặc mục tiêu kinh doanh mà đăng tải thông tin chưa được kiểm chứng, quảng cáo sai sự thật hoặc sử dụng hình ảnh, nội dung của tổ chức, cá nhân khác khi chưa được phép. Nghị định số 147/2024/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định mới về trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp trong quản lý thông tin trên môi trường mạng. Theo đó, chủ quản các trang thông tin điện tử, mạng xã hội và các nền tảng cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm kiểm soát nội dung, phối hợp xử lý thông tin vi phạm và thực hiện các yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử, kinh doanh dịch vụ trực tuyến hoặc quảng cáo trên Internet, việc nắm vững các quy định này là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ uy tín thương hiệu.

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng với việc tuân thủ pháp luật và bảo đảm an ninh mạng. Mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát hoạt động của mình, cập nhật các quy định pháp luật mới, tăng cường đầu tư cho công tác bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc nhận diện sớm nguy cơ vi phạm góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số an toàn, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đối tác cũng như chính doanh nghiệp. Trong bối cảnh các hoạt động kinh tế ngày càng gắn bó chặt chẽ với môi trường số, đây không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp và hộ kinh doanh.