Những ngày gần đây, lợi dụng việc các cơ quan chức năng đang xem xét trách nhiệm và xử lý sai phạm của một số cán bộ cấp cao trong ngành y tế, một số trang, hội nhóm phản động như Việt Tân, Nhật ký yêu nước, Đời sống chính trị Việt Nam, Hội Anh em dân chủ... đã tung ra những thông tin sai lệch, ác ý; rêu rao rằng bà Nguyễn Thị Kim Tiến – nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế – “có bệnh án tâm thần”, như một “kim bài miễn tử” để trốn tránh trách nhiệm pháp lý. Đây là luận điệu nguy hiểm, thiếu cơ sở cả về khoa học lẫn thực tiễn, cần được nhận diện và phản bác rõ ràng.

Thực chất, luận điệu “giả bệnh tâm thần để trốn tội” không xuất phát từ phân tích khách quan, mà là sản phẩm của cách tuyên truyền có chủ đích. Họ cắt ghép thông tin từ một vài vụ việc riêng lẻ rồi suy diễn thành bản chất chung, đồng thời đánh tráo khái niệm pháp lý để gây hiểu nhầm trong dư luận. Từ đó, kích động tâm lý bất mãn và làm suy giảm niềm tin vào công lý, thể chế. Đây cũng là phương thức quen thuộc: lợi dụng những vấn đề phức tạp, nhạy cảm để gây nhiễu loạn thông tin và nhận thức xã hội.

Ảnh: Bài viết và bình luận các đối tượng trên trang phản động của tổ chức khủng bố Việt Tân gieo rắc hoài nghi về lãnh đạo Đảng, Nhà nước

Cụ thể, trước hết là tạo dựng sự hoài nghi. Bằng cách gán ghép yếu tố “tâm thần”, họ muốn người đọc tin rằng bộ máy lãnh đạo không đủ năng lực hành vi, từ đó nghi ngờ tính đúng đắn trong chủ trương, chính sách và pháp luật. Kế đó là bôi nhọ công tác cán bộ, đặt nghi vấn về quy trình tuyển chọn, đào tạo nhằm tạo cái nhìn tiêu cực về đội ngũ. Đồng thời, họ còn cố tình thổi phồng sự bất công, cho rằng cán bộ sai phạm được “đặc xá” bằng bệnh án, còn người dân thì không, qua đó kích động mâu thuẫn, chia rẽ trong xã hội. Xa hơn, những thông tin sai lệch này còn nhằm phủ nhận, làm lu mờ những nỗ lực phòng, chống tham nhũng trong thời gian qua.

Ảnh: Các trang phản động xuyên tạc, bôi nhọ cán bộ

Cách làm này không mới, nhưng lại dễ tác động vì đánh trúng tâm lý tò mò, nhạy cảm. Chỉ cần gắn thêm hai chữ “tâm thần”, câu chuyện lập tức trở nên gây tranh cãi, khiến nhiều người đặt câu hỏi: liệu có bao che hay không, pháp luật có còn nghiêm minh không. Nếu không tỉnh táo, những nghi ngờ ấy rất dễ bị đẩy đi xa hơn thực tế.

Trong khi đó, nếu nhìn một cách bình tĩnh sẽ thấy nhiều điểm không hợp lý. Trước hết là về quy trình kiểm tra sức khỏe: cán bộ cấp cao đều phải trải qua các đợt kiểm tra định kỳ, chặt chẽ. Một người nếu thực sự có vấn đề nghiêm trọng về tâm thần khó có thể điều hành công việc, tham gia họp hành và đưa ra quyết định trong thời gian dài.

Về pháp luật cũng vậy, quy định rất rõ: không có chuyện “có bệnh án tâm thần là thoát tội”. Chỉ khi một người mất hoàn toàn khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi tại thời điểm phạm tội mới không phải chịu trách nhiệm hình sự. Nếu chỉ bị hạn chế, vẫn phải chịu trách nhiệm, có thể được xem xét giảm nhẹ. Trường hợp mắc bệnh sau khi phạm tội thì việc chữa bệnh chỉ là tạm thời, sau đó vẫn bị xử lý khi đủ điều kiện. Nói cách khác, không tồn tại “con đường giả bệnh để né trách nhiệm” như những gì bị thổi phồng.

Chưa kể, chính những luận điệu này đôi khi còn tự mâu thuẫn: khi thì nói lãnh đạo “tinh vi, mưu mô”, lúc lại cho là “tâm thần”. Sự không nhất quán đó cho thấy mục đích không phải để làm rõ sự thật, mà là gây nhiễu thông tin.

Thực tế những năm gần đây cũng chứng minh điều ngược lại với những gì bị xuyên tạc. Nhiều vụ án lớn về tham nhũng, kinh tế như Việt Á, chuyến bay giải cứu, Vạn Thịnh Phát… đã được đưa ra xét xử công khai. Nhiều cán bộ cấp cao, kể cả đương chức hay đã nghỉ hưu, đều bị xử lý nghiêm minh khi có vi phạm. Nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” được thực hiện nhất quán.

Trong các trường hợp có yếu tố giám định tâm thần, kết luận chuyên môn luôn được xem xét cùng toàn bộ chứng cứ. Nếu người vi phạm vẫn đủ năng lực chịu trách nhiệm, việc xử lý vẫn tiến hành theo quy định. Điều đó cho thấy hệ thống pháp luật vận hành nghiêm túc, không có chuyện “hợp thức hóa” để né tránh trách nhiệm.

Giữa môi trường thông tin nhiều chiều hiện nay, mỗi người cũng cần tự trang bị cho mình một “bộ lọc” cần thiết. Không nên vội tin hay chia sẻ những thông tin chưa kiểm chứng. Chỉ cần chậm lại một chút, đối chiếu với nguồn tin chính thống, là đã tránh được việc vô tình tiếp tay cho tin sai lệch.

Sai phạm của cá nhân, nếu có, chắc chắn phải được xử lý nghiêm minh. Nhưng việc lợi dụng những sai phạm đó để bóp méo bản chất, gieo rắc hoài nghi diện rộng lại là điều cần cảnh giác.

Có thể khẳng định, luận điệu “lãnh đạo giả bệnh tâm thần để trốn tránh trách nhiệm” là sự xuyên tạc thiếu cơ sở khoa học và pháp lý. Việc nhận diện và kiên quyết phản bác những thông tin sai trái này không chỉ góp phần bảo vệ uy tín của hệ thống pháp luật, mà còn củng cố niềm tin của người dân vào công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.

Trần Bích - Công an xã Bắc Đông Quan