Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 có nhiều điểm mới quan trọng, góp phần hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, đơn vị.
Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật là mở rộng phạm vi chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin. Theo Điều 10 của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, cùng với các cơ quan nhà nước, các đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật. Quy định này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các đơn vị sự nghiệp công lập, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Cũng tại Điều 10, Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 đã điều chỉnh rõ hơn phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của chính quyền địa phương, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp. Theo quy định mới, UBND cấp xã tập trung cung cấp thông tin do mình tạo ra; việc cung cấp thông tin do cơ quan khác tạo ra được thực hiện trong những trường hợp pháp luật quy định. Luật cũng trao quyền chủ động cho UBND cấp tỉnh, cấp xã trong việc xác định đầu mối cung cấp thông tin, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Qua đó, trách nhiệm cung cấp thông tin được phân định rõ hơn, hạn chế chồng chéo, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình tiếp cận thông tin.
Mở rộng phạm vi thông tin phải được công khai
Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định cụ thể hơn các nhóm thông tin phải được công khai nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch trong quản lý nhà nước và phục vụ tốt hơn nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân, doanh nghiệp. Bên cạnh các nội dung kế thừa từ Luật năm 2016, Điều 17 bổ sung nhiều nhóm thông tin quan trọng như: thông tin xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dược, lao động, sản xuất, buôn bán hàng giả gây hậu quả lớn hoặc ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội; kết luận kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư, kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; thông tin về cơ sở giáo dục, tình hình thu, chi tài chính, kế hoạch và kết quả hoạt động của các cơ sở giáo dục; giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh vi phạm pháp luật về y tế và nhiều thông tin khác gắn trực tiếp với đời sống Nhân dân. Việc mở rộng phạm vi thông tin phải công khai góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện để người dân giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức và phòng ngừa tiêu cực.
Hoàn thiện quy định về thông tin công dân được tiếp cận và không được tiếp cận
Luật tiếp tục phân định rõ thông tin công dân được tiếp cận, thông tin được tiếp cận có điều kiện và thông tin không được tiếp cận, bảo đảm hài hòa giữa quyền tiếp cận thông tin của công dân với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo Điều 15 của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, có 06 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận, gồm: thông tin thuộc bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; bí mật kinh doanh; thông tin mà việc cung cấp có thể gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; thông tin thuộc bí mật công tác; thông tin về các cuộc họp nội bộ và tài liệu được soạn thảo phục vụ công việc nội bộ của cơ quan, đơn vị. Đồng thời, Luật tăng cường yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình cung cấp và khai thác thông tin, phù hợp với yêu cầu quản lý trong môi trường số.
Đa dạng hóa hình thức công khai, cung cấp thông tin và đẩy mạnh chuyển đổi số
Một điểm mới quan trọng khác của Luật là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động công khai, cung cấp thông tin. Khoản 3 Điều 3 quy định nguyên tắc "đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tăng cường cung cấp thông tin trên môi trường số". Theo đó, thông tin được công khai bằng nhiều hình thức như cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, các kênh nội dung, trang cộng đồng chính thức của cơ quan, đơn vị và các phương tiện thông tin đại chúng. Việc đa dạng hóa các hình thức công khai, cung cấp thông tin không chỉ tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận tiện mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ. Luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết các biện pháp bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước.
Việc Quốc hội thông qua Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 là bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính công khai, minh bạch, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ Nhân dân. Để Luật đi vào cuộc sống, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định mới; nâng cao trách nhiệm công khai, cung cấp thông tin; tăng cường số hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu, qua đó bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân được thực hiện đầy đủ, hiệu quả theo quy định của pháp luật.