Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các nền tảng số đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người tiêu dùng trong hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích mang lại, môi trường kinh doanh trực tuyến cũng đang bị một số đối tượng lợi dụng để thực hiện các hành vi gian lận thương mại, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và trốn tránh nghĩa vụ thuế, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường kinh doanh lành mạnh.

Thực tế cho thấy, các đối tượng vi phạm ngày càng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi nhằm che giấu hành vi phạm pháp. Thay vì kinh doanh tại các cửa hàng cố định, nhiều đối tượng lựa chọn mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, ứng dụng nhắn tin hoặc hình thức phát trực tiếp (livestream) để quảng bá, giới thiệu và bán hàng. Việc giao dịch chủ yếu diễn ra trên môi trường mạng, thanh toán không dùng tiền mặt hoặc thông qua nhiều tài khoản trung gian, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và xử lý của các cơ quan chức năng.

Một thủ đoạn phổ biến là quảng cáo hàng hóa bằng những thông tin không đúng sự thật, sử dụng hình ảnh, video đã qua chỉnh sửa hoặc mạo danh thương hiệu uy tín để tạo niềm tin với người tiêu dùng. Nhiều sản phẩm được giới thiệu là hàng chính hãng, hàng xách tay, hàng nhập khẩu nhưng thực tế là hàng giả, hàng nhái hoặc hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ. Không ít trường hợp còn lợi dụng các chương trình giảm giá sâu, khuyến mại "sốc", bán hàng với số lượng có hạn để kích thích tâm lý mua sắm, khiến người tiêu dùng đưa ra quyết định vội vàng.

Bên cạnh đó, một số đối tượng thường xuyên thay đổi tên tài khoản, số điện thoại, địa chỉ giao hàng, sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau hoặc thuê người đứng tên đăng ký tài khoản bán hàng nhằm che giấu danh tính. Sau khi bị người mua phản ánh hoặc cơ quan chức năng phát hiện, các đối tượng nhanh chóng khóa tài khoản, xóa dữ liệu hoặc chuyển sang tài khoản mới để tiếp tục hoạt động.

Đáng chú ý, một số hành vi còn lợi dụng hình thức cộng tác viên bán hàng, tiếp thị liên kết hoặc kinh doanh theo mô hình trung gian để tiêu thụ hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Người tham gia, do thiếu hiểu biết pháp luật hoặc chạy theo lợi nhuận, vô tình tiếp tay cho các hành vi vi phạm, thậm chí có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật nếu tham gia vào quá trình tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các hành vi gian lận thương mại trên môi trường số, người dân cần lựa chọn mua hàng tại các website, sàn thương mại điện tử và cửa hàng trực tuyến có uy tín; tìm hiểu kỹ thông tin về người bán, nguồn gốc hàng hóa, chính sách bảo hành và đổi trả trước khi giao dịch. Không nên tin tưởng tuyệt đối vào những lời quảng cáo "giá rẻ bất ngờ", "xả kho", "hàng chính hãng 100%" khi không có căn cứ kiểm chứng.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, cần tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật trong hoạt động thương mại điện tử; công khai đầy đủ thông tin về hàng hóa, dịch vụ; bảo đảm nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về hóa đơn, chứng từ và thuế theo quy định. Việc kinh doanh trung thực, minh bạch không chỉ góp phần bảo vệ uy tín của đơn vị mà còn tạo dựng niềm tin đối với khách hàng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của môi trường kinh doanh số.

Lực lượng Cảnh sát kinh tế khuyến cáo người dân khi phát hiện các hành vi buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, gian lận thương mại hoặc các dấu hiệu vi phạm pháp luật trên môi trường số cần chủ động lưu giữ các thông tin liên quan như hình ảnh, nội dung quảng cáo, hóa đơn, chứng từ, lịch sử giao dịch và kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng nơi gần nhất để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.

Trong thời gian tới, lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ tiếp tục tăng cường nắm tình hình, chủ động phối hợp với các ngành chức năng đẩy mạnh kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số an toàn, minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Đội 2 - Phòng Cảnh sát kinh tế