Trong các cảnh báo về mua bán người, không còn đơn giản là tìm kiếm việc làm ngay trước mắt, dụ dỗ bằng cái bẫy “việc nhẹ lương cao” trong thời gian ngắn mà các đối tượng đã có thủ đoạn tinh vi hơn rất nhiều đó là sử dụng mạng xã hội để kết bạn, tâm sự trong thời gian dài vài tháng đến một năm để hai bên nảy sinh tình cảm yêu đương hứa hẹn kết hôn hoặc tình cảm đôi bạn tri kỷ sau đó dụ dỗ đưa nạn nhân đi chơi xa và đưa đến các khu buôn người ở ngoài lãnh thổ Việt Nam để bán, cưỡng bức lao động hoặc bóc lột tình dục. Việc lợi dụng quan hệ tình cảm có thể khiến nạn nhân khó nhận ra nguy hiểm, bởi người đưa ra lời mời đã trở thành người mà họ tin cậy.
Thời gian quen biết lâu, ngày ngày nói chuyện, tâm sự hoặc có thể gửi cho nạn nhân một số món quà nhỏ để gia tăng tình cảm và sự tin tưởng, khi đã có được tình cảm và sự tin tưởng của nạn nhân thì cũng chính là lúc các đối tượng “giăng lưới”. Trong báo cáo phân tích về mua bán người tại khu vực Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi, Cơ quan Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC) ghi nhận những trường hợp đối tượng tạo dựng quan hệ yêu đương với nạn nhân trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, trước khi đưa họ đi bán cho các khu buôn người để bóc lột tình dục hoặc cưỡng bức lao động. Đây là dẫn chứng quốc tế cho thấy sự kiên nhẫn của đối tượng và mức độ nguy hiểm của việc lợi dụng tình cảm để tuyển mộ nạn nhân.
Ảnh minh hoạ tuyên truyền
Khi đánh giá một mối quan hệ, người dân cần chú ý đến hành vi cụ thể của người quen. Những biểu hiện như liên tục yêu cầu giữ bí mật với gia đình, tìm cách khiến người trong cuộc xa cách bạn bè, gây áp lực phải chứng minh tình yêu bằng việc làm theo yêu cầu hoặc quyết định thay việc đi lại, làm việc là các dấu hiệu cần được xem xét thận trọng. Sự lệ thuộc về tình cảm có thể trở thành phương tiện để đối tượng kiểm soát, khiến nạn nhân khó tìm kiếm sự giúp đỡ.
Dịp giáp Tết, lời hứa “đi làm cùng nhau”, “có người quen bố trí công việc”, “kiếm tiền rồi về ra mắt gia đình” hoặc hẹn nhau đi du lịch cuối năm là những lý do mà các đối tượng có thể đưa ra nhằm dụ dỗ nạn nhân lên những chuyến xe hoặc chuyến máy bay mà đầu xuống có thể là những nơi giao dịch mua bán người. Vì vậy, dù người giới thiệu là người yêu hoặc người đã trò chuyện lâu ngày, người tìm việc vẫn cần xác minh nơi tuyển dụng, địa chỉ làm việc, công việc thực tế, điều kiện ăn ở, nơi đến du lịch….. Đặc biệt cảnh giác khi bị yêu cầu giao giấy tờ, đi theo lộ trình không rõ ràng hoặc giấu chuyến đi với người thân.
Hậu quả có thể xuất hiện khi nạn nhân đã đến một địa bàn xa lạ. Các cảnh báo của Bộ Công an ghi nhận nhiều nạn nhân đã bị giữ giấy tờ, việc thiếu thông tin về nơi ở, thiếu người hỗ trợ và bị kiểm soát liên lạc khiến họ gặp nhiều khó khăn trong việc tìm cách trở về.
Ảnh minh hoạ do sử dụng AI trong công tác tuyên truyền
(Nạn nhân rơi vào trạng thái lo âu, bế tắc khi bị thao túng tình cảm)
Tại Hưng Yên, từ năm 2021 đến nay, trên địa bàn đã xảy ra 08 vụ mua bán người trong đó có 04 vụ đưa nạn nhân ra ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nạn nhân được xác định đều là người có quan hệ tình cảm với đối tượng từ trước đó.
Theo Bộ Công an, trong năm 2026, lực lượng chức năng điều tra 120 vụ mua bán người và mua bán người dưới 16 tuổi trong đó, trong đó 55 vụ về tội mua bán người dưới 16 tuổi. Những số liệu trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao khả năng nhận diện nguy cơ, bảo vệ người dân từ khi đối tượng bắt đầu tiếp cận, dụ dỗ.
Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo người dân, nhất là thanh thiếu niên, chủ động bảo vệ mình khi xây dựng quan hệ tình cảm và tìm việc làm.
Trước khi đi xa, hãy thông báo cho người thân về người đi cùng, địa chỉ đến, nơi làm việc và cách liên lạc. Cùng người tin cậy kiểm tra thông tin, kể cả khi người giới thiệu đã quen biết lâu ngày. Khi gặp trực tiếp người quen qua mạng, nên lựa chọn nơi công cộng và chủ động phương tiện trở về.
Trong quan hệ tình cảm, cần giữ quyền tự quyết đối với giấy tờ, điện thoại, tiền bạc và việc đi lại. Khi bị ép gửi hình ảnh riêng tư, bị đe dọa phát tán hình ảnh, bị buộc cắt liên lạc với gia đình hoặc bị gây áp lực đi đến nơi chưa rõ địa chỉ, hãy tìm sự hỗ trợ của người tin cậy và cơ quan chức năng.
Đối với gia đình, nhà trường, cần quan tâm đến thay đổi bất thường trong sinh hoạt, học tập và kế hoạch đi làm xa của thanh thiếu niên. Việc lắng nghe, trao đổi bình tĩnh sẽ giúp các em có điều kiện chia sẻ khi gặp tình huống khó xử. Khi con em báo bị lừa hoặc đe dọa, cần kịp thời hỗ trợ, tránh trách móc khiến các em ngại cung cấp thông tin.
Khi nghi ngờ có hành vi mua bán người, báo ngay cho Công an nơi gần nhất hoặc gọi Tổng đài quốc gia 111 để được tư vấn, hỗ trợ. Nếu có thể thực hiện an toàn, hãy lưu lại tin nhắn, tài khoản liên hệ, số điện thoại, thông tin chuyến đi và vị trí hiện tại để cung cấp cho cơ quan chức năng. Người đang bị khống chế cần ưu tiên an toàn và tìm cách liên lạc kín đáo để được hướng dẫn hỗ trợ.
Quen biết lâu vẫn cần kiểm chứng. Khi tình cảm đi kèm sự ép buộc, đe dọa hoặc kiểm soát, hãy tìm sự giúp đỡ.