Bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật là bổ sung quy định về hình thức tiếp công dân. Theo Điều 3a Luật Tiếp công dân, cơ quan, tổ chức, đơn vị tổ chức tiếp công dân theo hai hình thức là tiếp công dân trực tiếp và tiếp công dân trực tuyến; Chính phủ quy định việc tiếp công dân trực tuyến.
Quy định này tạo thêm phương thức để cơ quan nhà nước tiếp nhận, trao đổi với công dân, nhất là trong trường hợp người dân ở xa, gặp khó khăn trong việc đi lại. Việc bổ sung hình thức trực tuyến cũng phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước hiện đại hóa hoạt động tiếp công dân, bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân được thực hiện thuận lợi hơn.
Cùng với đó, khoản 1 Điều 33 Luật Tiếp công dân được sửa đổi, bổ sung theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo để phục vụ công tác này.
Tăng trách nhiệm tiếp công dân của Chủ tịch UBND cấp xã
Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Luật điều chỉnh, bổ sung nhiều quy định về công tác tiếp công dân ở cấp xã. Theo Điều 15 Luật Tiếp công dân, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm ban hành nội quy, quy chế tiếp công dân; bố trí địa điểm thuận lợi và các điều kiện cần thiết khác cho việc tiếp công dân ở cấp xã; giao đơn vị phù hợp tham mưu công tác tiếp công dân.
Đáng chú ý, điểm c khoản 2 Điều 15 quy định Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp tiếp công dân định kỳ tại địa điểm tiếp công dân ít nhất 02 ngày trong 01 tháng. Quy định này nhằm bảo đảm người đứng đầu chính quyền cấp cơ sở thường xuyên trực tiếp lắng nghe, tiếp nhận và chỉ đạo giải quyết những khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của người dân; qua đó góp phần nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong giải quyết các vấn đề phát sinh từ địa bàn.
Cũng để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Luật bãi bỏ quy định về tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân cấp huyện, đồng thời lược bỏ các quy định có liên quan đến tổ chức, hoạt động tiếp công dân ở cấp huyện.
Quy định cụ thể hơn về người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh
Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo hướng bảo đảm xác định rõ danh tính, hạn chế tình trạng mạo danh, lợi dụng hoạt động khiếu nại, tố cáo.
Cụ thể, điểm a khoản 2 Điều 7 Luật Tiếp công dân quy định người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh khi đến nơi tiếp công dân có nghĩa vụ nêu rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước hoặc giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu; trường hợp được người khiếu nại ủy quyền thì phải có văn bản ủy quyền hợp pháp.
Quy định này đồng thời được sửa đổi, bổ sung đồng bộ tại khoản 2 Điều 8 và khoản 1 Điều 25 Luật Tiếp công dân, tạo cơ sở để cơ quan, người có thẩm quyền xác định người cung cấp thông tin, nội dung vụ việc và tài liệu liên quan, từ đó nâng cao tính chính xác trong quá trình tiếp nhận, xử lý.
Đơn, thư được hướng dẫn, chuyển đến đúng nơi có thẩm quyền
Đối với việc phân loại, xử lý khiếu nại, tố cáo, Luật sửa đổi theo hướng làm rõ trách nhiệm hướng dẫn hoặc chuyển đơn khi vụ việc không thuộc thẩm quyền giải quyết.
Theo điểm b khoản 1 Điều 26 Luật Tiếp công dân, trường hợp khiếu nại, tố cáo không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình thì hướng dẫn hoặc chuyển đơn đến cơ quan, tổ chức, đơn vị, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Quy định này giúp việc tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn, thư được thực hiện đúng thẩm quyền, hạn chế tình trạng người dân gửi đơn không đúng cơ quan có trách nhiệm giải quyết. Đồng thời, cơ quan tiếp nhận cũng có trách nhiệm hướng dẫn để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng quy định pháp luật.
Tiếp công dân gắn với chuyển đổi số
Việc bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến và quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo là những nội dung thể hiện rõ yêu cầu hiện đại hóa công tác này.
Theo khoản 1 Điều 33 Luật Tiếp công dân, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia được thực hiện nhằm phục vụ công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, đơn vị từng bước đổi mới phương thức tiếp nhận, quản lý và xử lý thông tin, đồng thời tạo thêm điều kiện để người dân tiếp cận cơ quan nhà nước thuận lợi hơn.
Việc nắm vững và thực hiện đúng các quy định mới về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mà còn nâng cao trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong tiếp nhận, xử lý thông tin, giải quyết vụ việc; đồng thời đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.