1. Bổ sung vi phạm về AI, dữ liệu số, chuyển đổi số
Quy định số 212-QĐ/TW quy định cụ thể việc xử lý kỷ luật đối với tổ chức đảng, đảng viên vi phạm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Tại Điều 25 quy định: Đối với tổ chức đảng, một số hành vi vi phạm gồm: không chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc xử lý hoặc không kịp thời xử lý tổ chức đảng, đảng viên thuộc phạm vi quản lý vi phạm chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chỉ đạo hoặc tổ chức thực hiện các hoạt động trong lĩnh vực này trái chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; ban hành nghị quyết, chỉ thị, quy định, văn bản trái chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo hoặc thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo để tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý vi phạm hoặc không chấp hành chỉ đạo của cấp có thẩm quyền..vv..
Đối với đảng viên, tại Điều 48 của Quy định số 212 nêu các hành vi vi phạm như: cản trở, gây khó khăn cho hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hợp pháp; nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai, xử lý, sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trái quy định; thu thập, xử lý hoặc sử dụng dữ liệu để phát triển, huấn luyện, kiểm thử hoặc vận hành hệ thống trí tuệ nhân tạo trái quy định; sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói, chữ ký của người khác, tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin trái quy định.
Quy định 212-QĐ/TW đưa ra các hành vi vi phạm trong chuyển đổi số, dữ liệu số và AI vào phạm vi kỷ luật Đảng là một bước tiến kịp thời về tư duy quản trị và xây dựng Đảng trong thời đại số. Đó không chỉ là “bổ sung quy định về quản lý cái mới” mà sâu xa hơn là khẳng định một nguyên tắc: ở bất cứ không gian nào, kể cả không gian số, cán bộ đảng viên cũng phải chịu sự ràng buộc của kỷ luật, pháp luật, trách nhiệm và chuẩn mực đạo đức. Công nghệ càng phát triển, yêu cầu về kỷ luật và liêm chính càng phải cao hơn, đầy đủ, rành mạch hơn.
2. Bổ sung vi phạm về kinh tế - xã hội
Quy định số 212-QĐ/TW bổ sung nhiều nhóm hành vi mới liên quan đến đời sống kinh tế xã hội như: tiếp tay cho gian lận, thao túng thị trường tài chính, chứng khoán, đất đai, sai phạm trong giáo dục, quản lý quỹ từ thiện, cứu trợ nhân đạo cùng các vi phạm về phòng chống bạo lực gia đình, văn hóa ứng xử và trách nhiệm nêu gương (Nội dung cụ thể tại các điều 42, 43, 44, 45, 46, 47, 49, 52).
3. Khuyến khích đổi mới, sáng tạo
Quy định số 212-QĐ/TW bổ sung trường hợp thực hiện đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng lại xảy ra thiệt hại thì cơ quan có thẩm quyền mới xem xét, miễn kỷ luật. (Điều 2)
Liên quan đến nội dung này, Quy định số 212-QĐ/TW cũng đã đề cao trách nhiệm của các cấp ủy và tổ chức đảng trong xem xét thi hành kỷ luật đảng khi yêu cầu tổ chức đảng phải xin lỗi nếu kỷ luật sai, qua đó giúp cho công tác thi hành kỷ luật đảng được thực thi một cách nghiêm minh, công bằng và hiệu quả. Đây cũng là một điểm mới thể hiện tính quyết liệt trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng. Quy định thể hiện rõ không chỉ xử lý quyết định oan sai mà phải xử lý cả trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân có thẩm quyền ban hành quyết định xử lý kỷ luật oan sai. Điều này đã thể hiện tính thống nhất, nghiêm minh và nhân văn trong xử lý kỷ luật đảng. Quy định không chỉ đặt ra yêu cầu xử lý nghiêm khi có vi phạm mà còn tăng trách nhiệm phòng ngừa, phát hiện và xử lý sai phạm từ sớm. Kỷ luật vì thế còn được gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm của chủ thể thực thi kỷ luật, bảo đảm việc kỷ luật được thực hiện nghiêm minh, đúng người, đúng việc.
Với Quy định số 212-QĐ/TW về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm vừa ban hành, các khoảng trống trong thi hành kỷ luật Đảng sẽ được khắc phục; kỷ cương trong thi hành kỷ luật Đảng được siết chặt, đưa công tác kiểm tra - kỷ luật đảng đáp ứng ngày một tốt hơn yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới. Quy định đã thể hiện một cách nhất quán chủ trương về đổi mới sáng tạo, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm nhưng tuân thủ kỷ luật kỷ cương của Đảng, do đó người cán bộ sẽ được bảo vệ một cách đầy đủ để có thể hành động vì lợi ích của nhân dân và đất nước. Quy định số 212-QĐ/TW ban hành không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế kiểm tra, giám sát của Đảng mà còn xây dựng một “vùng an toàn thể chế” vững chắc nhằm bảo vệ những cán bộ có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung của tập thể.
Việc kịp thời đưa ra các hành vi vi phạm liên quan đến chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào khung xử lý kỷ luật đã thể hiện tư duy quản trị hiện đại, linh hoạt và sát thực tiễn. Quy định 212-QĐ/TW là hành lang pháp lý quan trọng giúp siết chặc kỷ cương, giữ vững liêm chính của cán bộ, đảng viên ở mọi không gian - kể cả không gian số, góp phần xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới./.