Thời gian gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), các đối tượng phạm tội đã lợi dụng công nghệ này để thực hiện nhiều phương thức, thủ đoạn lừa đảo tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân.

Video AI giả mạo người khuyết tật để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật

Phương thức, thủ đoạn chính của các đối tượng gồm: Một là, giả mạo người thân, bạn bè bằng giọng nói hoặc video AI, thông báo đang gặp sự cố, tai nạn, cần chuyển tiền gấp. Hai là, giả mạo cơ quan Công an, Viện kiểm sát, ngân hàng qua cuộc gọi video sử dụng công nghệ deepfake tạo hình ảnh cán bộ mặc sắc phục tại phòng làm việc hoặc giấy tờ giả nhằm thông báo nạn nhân liên quan đến vụ án, yêu cầu chuyển tiền để “xác minh tài khoản”, “phục vụ điều tra”. Ba là, tạo hình ảnh, video gây tò mò như “clip hot”, “hình ảnh liên quan đến nạn nhân bị lộ”… sau đó phát tán đường link, hoặc ứng dụng chứa mã độc. Khi truy cập hoặc cài đặt, thiết bị của nạn nhân bị chiếm quyền kiểm soát, từ đó đối tượng đánh cắp thông tin ngân hàng và chiếm đoạt tài sản. Bốn là, sử dụng AI tạo video người nổi tiếng hoặc chuyên gia tài chính với nội dung đầu tư, tuyển dụng việc làm trực tuyến hoặc quảng cáo sản phẩm giả mạo sau đó yêu cầu chuyển nạp tiền lần đầu hoặc truy cập đường link lạ nhằm chiếm đoạt tài sản. Năm là, tạo video AI giả mạo video, hình ảnh người đang trong hoàn cảnh khó khăn kêu gọi từ thiện.

Một số dấu hiệu nhận biết thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng gồm: Một là, tài khoản gửi nội dung AI không phải từ các tài khoản chính thống, đối với tài khoản mạng xã hội của người thân, bạn bè không phải tài khoản đã được thường xuyên liên lạc từ trước. Hai là, yêu cầu chuyển tiền sang tài khoản không rõ nguồn gốc. Ba là, gửi đường link lạ, file hoặc ứng dụng yêu cầu đăng nhập tài khoản, cung cấp mã OTP, thông tin ngân hàng hoặc cấp quyền truy cập thiết bị. Bốn là, cuộc gọi video có hình ảnh thiếu tự nhiên như cử động khuôn mặt không đồng bộ với giọng nói, hình ảnh mờ, ánh sáng bất thường hoặc thường xuyên lấy lý do lỗi đường truyền để tránh trao đổi lâu.

Để chủ động phòng ngừa trước các thủ đoạn lừa đảo trên, cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi thực hiện các giao dịch trực tuyến. Chủ động xác minh lại thông tin qua nhiều kênh độc lập (gọi lại bằng số điện thoại đã lưu từ trước, gặp trực tiếp, liên hệ với người thân để kiểm tra). Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, thông tin cá nhân hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Không truy cập các đường link lạ được gửi qua tin nhắn, email hoặc mạng xã hội. Khi phát hiện các dấu hiệu bị lừa đảo, cần báo ngay cho Công an xã, phường nơi cư trú để kịp thời xác minh, xử lý./.

Đinh Văn Thắng - Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao