Trong thực tiễn công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội tại địa bàn cơ sở luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trực tiếp diễn ra các hoạt động xã hội, đồng thời cũng là môi trường phát sinh nhiều yếu tố tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự; hầu hết các vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật đều xuất phát từ cơ sở, nhất là an ninh nông thôn, an ninh tôn giáo, an ninh biên giới biển. Trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự tại cơ sở có nhiều yếu tố phức tạp như hiện nay việc xây dựng, củng cố các lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự nhằm hỗ trợ lực lượng Công an tại địa bàn cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của công tác bảo đảm ANTT phụ thuộc không chỉ vào lực lượng chuyên trách mà còn vào sự tham gia tích cực của các lực lượng bán chuyên trách và quần chúng nhân dân.

Trước thời điểm Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được ban hành, tại nhiều địa phương tồn tại song song nhiều lực lượng bán chuyên trách như: Công an xã bán chuyên trách, Bảo vệ dân phố, Dân phòng…với cơ chế tổ chức và quản lý chưa thật sự thống nhất. Điều này đặt ra yêu cầu cần thống nhất mô hình lực lượng, nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm chế độ, chính sách đối với những người trực tiếp tham gia bảo vệ an ninh, trật tự tại địa bàn cơ sở. Ngày 28/11/2023, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở (Luật số 30/2023/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Việc ban hành Luật đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc kiện toàn lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở theo hướng thống nhất và hiệu quả hơn.

Ngay sau khi Luật được ban hành, Công an tỉnh Hưng Yên đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo nhằm tổ chức triển khai thực hiện Luật một cách đồng bộ trên toàn địa bàn. Công an tỉnh đã xây dựng Kế hoạch triển khai Luật, quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công an; đồng thời phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan tham mưu Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết quy định tiêu chí thành lập, tiêu chí về số lượng thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự; mức hỗ trợ, bồi dưỡng và một số chế độ, chính sách đối với thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh. Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định quy định về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu tổ chức, chế độ chính sách và điều kiện bảo đảm hoạt động của Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Hệ thống văn bản này đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để tổ chức và quản lý lực lượng một cách thống nhất, hiệu quả. Trong quá trình triển khai, Công an tỉnh đã thường xuyên đưa nội dung liên quan đến lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở vào chương trình giao ban định kỳ nhằm kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho Công an các đơn vị, địa phương. Đồng thời, lực lượng Công an cấp xã đã chủ động tham mưu Cấp ủy, Chính quyền địa phương chỉ đạo tổ chức hoạt động của lực lượng này gắn với yêu cầu thực tiễn tại địa bàn.

Công an tỉnh tập huấn cho lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở

Đặc biệt, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, sau khi sáp nhập tỉnh, Công an tỉnh đã tiến hành khảo sát, đánh giá tổ chức hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trên địa bàn. Qua đó, xác định khó khăn, bất cập lớn nhất hiện nay là việc thực hiện song song 02 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân 02 tỉnh cũ, các nội dung quy định chế độ, chính sách có sự chênh lệch khác biệt đã phần nào tác động đến tâm tư, tình cảm của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở nói riêng và quần chúng nhân dân những người có nguyện vọng tham gia vào lực lượng nói chung. Điều này dẫn tới những khó khăn trong công tác quản lý, hướng dẫn, điều hành công tác xây dựng lực lượng và hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Từ những bất cập đó Công an tỉnh đã báo cáo Tỉnh ủy đồng thời tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết quy định tiêu chí thành lập, tiêu chí về số lượng thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự; mức hỗ trợ, bồi dưỡng và một số chế độ, chính sách đối với thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh trên cơ sở thống nhất Nghị quyết của 02 tỉnh Hưng Yên (cũ) và Thái Bình để thống nhất thực hiện.

Qua quá trình tuyển chọn, thành lập và kiện toàn (sau khi sáp nhập 2 tỉnh Hưng Yên và Thái Bình) từ ngày 01/7/2024 đến nay, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã thành lập 1.835 Tổ bảo vệ an ninh, trật tự, hoạt động tại 2.622 thôn, tổ dân phố, với tổng số 5.595 thành viên. Sau khi được kiện toàn, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã nhanh chóng ổn định tổ chức và phát huy vai trò hỗ trợ đắc lực cho Công an cấp xã trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự; quản lý nhà nước và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở vận động nhân dân xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Sau gần 2 năm triển khai, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong các mặt công tác, nổi bật là: đã cung cấp cho lực lượng Công an 2.238 tin báo liên quan đến tình hình ANTT, tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình; hỗ trợ giải quyết 1.384 vụ việc thông qua tin báo, tham gia tổng cộng 9.122 lượt tuyên truyền, phổ biến pháp luật tới người dân; xây dựng, nhân rộng 235 mô hình, điển hình tiên tiến, tham gia hỗ trợ lực lượng Công an 294 vụ việc liên quan công tác phòng cháy chữa cháy, vận động, thu hồi được 638 vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ các loại, tham gia 28.262 lượt tuần tra, 6.513 lượt hướng dẫn, phân luồng, giải quyết ùn tắc giao thông, phát hiện và hỗ trợ xử lý 586 vụ việc, hỗ trợ đắc lực trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự các sự kiện lớn được tổ chức trên địa bàn tỉnh. Từ những kết quả trên, đã có nhiều tập thể và cá nhân trong lực lượng đã được các cấp khen thưởng, trong đó: có 04 lượt cá nhân được tặng Bằng khen; 15 tập thể và 132 cá nhân được tặng Giấy khen.

Từ thực tiễn hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, để nâng cao chất lượng, hiệu quả của lực lượng này trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

Một là, phát huy sức mạnh của toàn thể hệ thống chính trị, đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng trong công tác triển khai lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Thường xuyên rà soát hệ thống văn bản liên quan đến lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, kịp thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản chỉ đạo phục vụ hoạt động của lực lượng này.

Hai là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Vận động, lựa chọn những công dân đủ tiêu chuẩn, phẩm chất và năng lực để tuyển chọn tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, đạt đủ số lượng thành viên theo quy định. Định kỳ rà soát, cho thôi tham gia đối với những thành viên hoạt động kém chất lượng, sức khỏe yếu, mất uy tín trong cộng đồng địa phương. Thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng pháp luật, nghiệp vụ, những kỹ năng xử lý tình huống để lực lượng này thực hiện nhiệm vụ hiệu quả, giảm thiểu tối đa các tai nạn, rủi ro.

Ba là, thường xuyên rà soát, đánh giá về cơ sở vật chất, trang phục, phương tiện phục vụ công tác của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở để đề xuất các cấp có thẩm quyền cấp phát, trang bị theo quy định và yêu cầu thực tiễn. Tham mưu thực hiện kịp thời các chế độ, chính sách đãi ngộ phù hợp để động viên tinh thần và khuyến khích Nhân dân tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.

Bốn là, tăng cường sự phối hợp trong công tác quản lý, điều hành lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Lực lượng công an, đặc biệt là Công an cấp xã, đóng vai trò tham mưu nòng cốt cần tăng cường phối hợp với các cơ quan, tổ chức, đoàn thể các cấp để đẩy mạnh công tác quản lý, điều hành và thực hiện các nhiệm vụ được giao liên quan đến lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.

Năm là, tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn xã hội, xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; tích cực viết đơn xin tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở khi thấy bản thân đảm bảo yêu cầu. Kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc để động viên, tạo động lực cho lực lượng tiếp tục gắn bó với công tác bảo vệ an ninh, trật tự.

Bá Lâm