1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Kế thừa, vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của nhân dân, khẳng định: “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. Xuyên suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta nhất quán quan điểm sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, quan điểm “Dân là gốc” tiếp tục đặt ra yêu cầu lấy nhân dân làm trung tâm, chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” cần được thực hiện thực chất, tạo điều kiện để nhân dân phát huy quyền làm chủ và trực tiếp tham gia các nhiệm vụ chính trị, xã hội.
Đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phát huy sức mạnh, bản lĩnh và trí tuệ của nhân dân là cơ sở xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, củng cố niềm tin vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Khi nhân dân nhận thức đúng, đồng thuận và chủ động tham gia, các luận điệu xuyên tạc, chống phá sẽ khó có điều kiện tác động, lôi kéo.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet đã làm thay đổi sâu sắc phương thức tiếp nhận, chia sẻ thông tin, đồng thời tạo ra không gian mới để các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị gia tăng hoạt động chống phá. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi phải huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân; kết hợp giáo dục, nâng cao nhận thức với chủ động cung cấp thông tin chính thống, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, xây dựng “lá chắn” vững chắc trước các âm mưu, thủ đoạn chống phá.
2. Nhận diện âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch tác động đến quần chúng nhân dân nhằm phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng
Cùng với những thành tựu của công cuộc đổi mới và sự nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị tiếp tục gia tăng hoạt động chống phá, tập trung làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Những thủ đoạn chủ yếu gồm:
Thứ nhất, xuyên tạc nền tảng lý luận và phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Các đối tượng tìm cách bôi nhọ, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; xuyên tạc Cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng; vu cáo, công kích vai trò lãnh đạo và tính chính danh của Đảng. Chúng lợi dụng những người thiếu thông tin, nhận thức chưa đầy đủ hoặc có tâm lý bất mãn để tuyên truyền quan điểm sai trái, kích động “bất tuân dân sự”, biểu tình, gây rối, tạo sự đối lập giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước. Qua đó, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, làm suy giảm niềm tin và gây mất ổn định chính trị, xã hội.
Thứ hai, lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo và những hạn chế trong quản lý ở cơ sở để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các thế lực thù địch xuyên tạc chính sách dân tộc, tôn giáo; tìm cách chính trị hóa tôn giáo, kích động tư tưởng ly khai, tự trị. Đồng thời, chúng khai thác những bất cập trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, đền bù giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai và các vụ việc tham nhũng, tiêu cực để khoét sâu mâu thuẫn, kích động khiếu kiện đông người, tạo “điểm nóng” về an ninh, trật tự. Một số đối tượng còn núp dưới danh nghĩa “xã hội dân sự”, “công đoàn độc lập” để tập hợp lực lượng, hình thành các tổ chức đối lập, gây chia rẽ quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
Thứ ba, đẩy mạnh chống phá trên không gian mạng. Các đối tượng sử dụng tài khoản giả mạo, công nghệ cao và tin giả để xuyên tạc sự thật, định hướng dư luận; xây dựng các hội, nhóm công khai và kín nhằm phát tán thông tin xấu độc, tập hợp lực lượng; lợi dụng người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội để lôi kéo, tác động đến nhận thức của cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên. Tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi tiếp cận rộng và khả năng ẩn danh khiến thông tin sai lệch dễ gây hoang mang, làm gia tăng nguy cơ người dân tiếp nhận, chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng.
Thứ tư, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nhằm phá hoại từ bên trong. Các thế lực thù địch tìm cách móc nối, lôi kéo cán bộ, đảng viên, trí thức, văn nghệ sĩ; lợi dụng khó khăn, hạn chế trong quản lý và công cuộc phòng, chống tham nhũng để xuyên tạc, kích động chia rẽ nội bộ, gieo rắc hoài nghi, làm phai nhạt lý tưởng cách mạng. Việc cổ xúy lối sống thực dụng, ích kỷ, hẹp hòi cũng được sử dụng nhằm làm suy giảm sức đề kháng tư tưởng, phá vỡ mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.
3. Giải pháp phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong kỷ nguyên phát triển mới
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, việc phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Với sự hỗ trợ của quần chúng nhân dân, lực lượng chức năng đã xử lý nhiều trường hợp tuyên truyền chống phá, đưa tin giả; đồng thời yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới gỡ bỏ nhiều tài khoản, video độc hại.
Cùng với đó, các mô hình “dân vận số”, các trang thông tin chính thống của lực lượng Công an và chính quyền cơ sở đã góp phần lan tỏa thông tin tích cực, nâng cao nhận thức của người dân, tiếp nhận phản ánh, giải đáp thắc mắc và hỗ trợ tố giác tội phạm. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền, vận động ở một số nơi còn hình thức, thiếu sức hấp dẫn; hạn chế, sai sót trong quản lý, tình trạng tham nhũng, tiêu cực của một bộ phận cán bộ, đảng viên ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. Bên cạnh đó, nhận thức của một số cấp ủy, chính quyền về vai trò của quần chúng chưa đầy đủ; nguồn lực, phương tiện kỹ thuật và năng lực của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để phát huy hiệu quả sức mạnh của nhân dân trong tình hình mới, cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp trọng tâm sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và lực lượng chuyên trách. Cần xác định phát huy vai trò của quần chúng nhân dân là nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng địa bàn, lĩnh vực và nhóm đối tượng; khắc phục cách làm cứng nhắc, nặng về lý luận, thiếu gắn kết với đời sống. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, người có uy tín trong cộng đồng để tạo sự đồng thuận và huy động đông đảo nhân dân tham gia.
Hai là, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” thông qua chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Phát triển kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao phúc lợi. Thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, bảo đảm người dân được hưởng thành quả phát triển, được sống trong môi trường an toàn, được đối xử công bằng và tiếp cận nền hành chính minh bạch, phục vụ. Chính quyền cơ sở cần nâng cao năng lực đối thoại, tiếp nhận, giải quyết kịp thời kiến nghị, khiếu nại, tranh chấp và những vấn đề bức xúc ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng. Đồng thời, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao nhận thức chính trị, pháp luật, bồi đắp các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam, tạo nền tảng để nhân dân chủ động nhận diện, phản bác những tư tưởng cực đoan, độc hại.
Ba là, phát huy sức mạnh của không gian mạng và truyền thông trong vận động quần chúng. Chủ động xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống, hình thành mạng lưới tuyên truyền liên thông, kịp thời cung cấp thông tin chính xác, tích cực, góp phần “phủ xanh” không gian mạng. Tăng cường phối hợp với những người có sức ảnh hưởng, quản trị viên các trang, nhóm cộng đồng để lan tỏa thông tin đúng đắn, phát hiện, hạn chế việc phát tán nội dung sai sự thật. Chú trọng bồi dưỡng kỹ năng truyền thông số cho lực lượng nòng cốt ở cơ sở; xây dựng, nhân rộng các mô hình tự quản, tự phòng trên không gian mạng, phát huy hiệu quả các kênh Zalo an ninh, fanpage chính thống của Công an, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Qua đó, tạo điều kiện để nhân dân phản ánh, kiến nghị, tố giác tội phạm và cung cấp thông tin về các hành vi vi phạm, góp phần hình thành mạng lưới giám sát cộng đồng rộng khắp.
Bốn là, tăng cường “sức đề kháng” của nhân dân trước thông tin xấu, độc và các quan điểm sai trái, thù địch. Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để người dân hiểu rõ chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; trang bị kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện tin giả, thông tin xuyên tạc và các thủ đoạn thao túng dư luận. Mỗi người cần hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có chọn lọc, không bình luận, phát tán hoặc chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng; chủ động tiếp cận, lan tỏa nguồn tin chính thống. Cùng với đó, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo sức mạnh nội sinh giúp nhân dân vững vàng trước những tác động tiêu cực của môi trường thông tin số.
Năm là, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và sự phối hợp của cả hệ thống chính trị. Cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải tiên phong, gương mẫu trong đạo đức công vụ, lối sống và ứng xử; gần dân, trọng dân, lắng nghe và giải quyết những vấn đề chính đáng của nhân dân. Kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, khắc phục những hạn chế trong quản lý, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, lực lượng chức năng và các tầng lớp nhân dân; kết hợp sức mạnh của thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân với “thế trận lòng dân”, tạo sức mạnh tổng hợp trong phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các hoạt động chống phá.
Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu khách quan, nhiệm vụ lâu dài, gắn liền với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Khi nhân dân được chăm lo, tôn trọng, phát huy quyền làm chủ và trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng cần thiết, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ trở thành nền tảng vững chắc để chủ động nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới./.