Chủ động trước yêu cầu mới của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm
Sự phát triển của công nghệ số đang tạo ra những phương thức mới trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm. Hệ thống camera giám sát ngày càng được triển khai rộng khắp, cùng với các thiết bị điện tử, dữ liệu số đã trở thành nguồn thông tin quan trọng, hỗ trợ lực lượng Công an trong xác minh, truy tìm đối tượng và làm rõ diễn biến các vụ việc, vụ án. Tuy nhiên, thực tiễn công tác điều tra cho thấy không phải mọi vụ việc đều có thể giải quyết bằng dữ liệu hình ảnh, âm thanh hay dấu vết điện tử. Tại những khu vực không có camera, vị trí camera không bao quát được hiện trường, dữ liệu hình ảnh bị hạn chế bởi điều kiện thời tiết, ánh sáng, góc quan sát hoặc chất lượng thiết bị, việc phát hiện, thu thập và giám định các loại dấu vết vật chất tại hiện trường vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Đó có thể là dấu vết sinh học như máu, tóc, lông, tế bào, dịch tiết; dấu vết đường vân; dấu vết cơ học do công cụ, phương tiện gây ra; các dấu vết, mẫu vật hóa học và nhiều loại dấu vết khác. Mỗi dấu vết, dù rất nhỏ, nếu được phát hiện, thu thập, bảo quản và giám định đúng quy trình, có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng, góp phần dựng lại diễn biến vụ việc, xác định mối liên hệ giữa người, vật, địa điểm và phương tiện, phục vụ hiệu quả công tác điều tra.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Kỹ thuật hình sự không chỉ là “có mặt” tại hiện trường mà phải phát hiện được nhiều hơn, phân tích được sâu hơn và đưa ra kết luận khoa học có giá trị hơn từ những dấu vết tưởng như rất nhỏ.
Cán bộ, chiến sĩ đơn vị sử dụng hệ thống chiếu sáng để phát hiện dấu vết đường vân ẩn
Lấy xây dựng đội ngũ giám định viên làm khâu đột phá
Xác định con người là yếu tố quyết định chất lượng, hiệu quả công tác chuyên môn, ngay từ đầu năm, lãnh đạo Phòng Kỹ thuật hình sự đã chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng chuyên sâu, đồng thời chú trọng mở rộng năng lực thực hiện các lĩnh vực giám định.
Đơn vị đã lựa chọn, cử cán bộ tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn do Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an tổ chức. Việc đào tạo không chỉ hướng tới nâng cao kiến thức của từng cá nhân mà còn được xác định là giải pháp quan trọng để hình thành đội ngũ giám định viên có năng lực chuyên môn toàn diện, có khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác điều tra, khám nghiệm và giám định.
Đáng chú ý, trong năm 2026, Phòng Kỹ thuật hình sự đang hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét, bổ nhiệm chức danh giám định viên đối với 12 cán bộ. Đây là bước phát triển quan trọng về nguồn nhân lực, góp phần bổ sung lực lượng giám định viên cả về số lượng và chất lượng, từng bước nâng cao khả năng triển khai các lĩnh vực giám định thuộc chức năng của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh.
Việc phát triển đội ngũ theo hướng đa lĩnh vực cũng giúp đơn vị nâng cao sức mạnh tổng hợp, hạn chế sự phụ thuộc vào một số ít cán bộ chuyên sâu, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ có thể hỗ trợ, trao đổi kiến thức, kinh nghiệm, hình thành môi trường học tập và nghiên cứu chuyên môn thường xuyên ngay trong đơn vị.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa công tác Kỹ thuật hình sự, trong đó trình độ của cán bộ phải từng bước tương xứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và sự thay đổi nhanh chóng của phương thức, thủ đoạn phạm tội.
Từng bước làm chủ phương tiện, kỹ thuật hiện đại, đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn
Cùng với xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, Phòng Kỹ thuật hình sự xác định việc làm chủ phương tiện, thiết bị và các kỹ thuật hiện đại là yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng công tác chuyên môn. Thực tế cho thấy, hiệu quả của một thiết bị không chỉ phụ thuộc vào tính năng kỹ thuật mà còn được quyết định bởi khả năng khai thác, vận hành và vận dụng đúng mục đích của cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, đơn vị chú trọng gắn đầu tư trang thiết bị với đào tạo, tập huấn và thực hành, từng bước hình thành năng lực sử dụng công nghệ ngay trong thực tiễn công tác.
Trong năm 2026, Phòng Kỹ thuật hình sự đã tổ chức, cử cán bộ tham gia các chương trình đào tạo, hướng dẫn, tập huấn chuyên sâu về khai thác, vận hành các phương tiện, thiết bị kỹ thuật hiện đại; trong đó 45 cán bộ, chiến sĩ được đào tạo, tập huấn chuyên sâu đối với các nhóm thiết bị phục vụ công tác chuyên môn. Đồng thời, đơn vị chú trọng phổ biến, hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ trong toàn đơn vị về tính năng, nguyên lý và khả năng ứng dụng của các thiết bị hiện có, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ không chỉ biết sử dụng thiết bị thuộc lĩnh vực mình trực tiếp phụ trách mà còn từng bước hình thành khả năng tiếp cận, phối hợp khai thác các phương tiện kỹ thuật khác trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Điểm đáng chú ý là việc đào tạo, làm chủ phương tiện không dừng ở thao tác vận hành thiết bị mà từng bước được chuyển hóa thành năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ vào giải quyết những yêu cầu thực tiễn của công tác Kỹ thuật hình sự. Từ quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và khai thác các nguồn sáng chuyên dụng, đơn vị đã triển khai mô hình “Xây dựng cơ sở dữ liệu tối ưu nguồn sáng phát hiện vi vết vải sợi phục vụ công tác giám định và khám nghiệm”. Việc ứng dụng nguồn sáng theo hướng lựa chọn, đối chiếu và tối ưu hóa điều kiện quan sát đối với vi vết vải sợi góp phần nâng cao khả năng phát hiện những dấu vết có giá trị trong quá trình khám nghiệm, đồng thời hỗ trợ hoạt động giám định khi cần phân tích, đối chiếu và đánh giá dấu vết.
Từ một phương tiện kỹ thuật, thông qua quá trình đào tạo và nghiên cứu ứng dụng, thiết bị được chuyển hóa thành công cụ phục vụ trực tiếp cho công tác chuyên môn. Đây cũng là hướng tiếp cận mà Phòng Kỹ thuật hình sự đang chú trọng: không chạy theo việc đầu tư đơn thuần về số lượng thiết bị, mà tập trung nâng cao năng lực khai thác, phát huy tối đa giá trị của trang thiết bị hiện có, đồng thời chủ động nghiên cứu những phương pháp ứng dụng phù hợp với đặc điểm thực tiễn của địa bàn và yêu cầu công tác.
Việc kết hợp giữa con người, phương tiện và nghiên cứu ứng dụng đang từng bước tạo nên năng lực Kỹ thuật hình sự đồng bộ hơn. Mỗi thiết bị được trang cấp có đội ngũ cán bộ đủ khả năng khai thác; mỗi kỹ thuật mới được tiếp cận có khả năng chuyển hóa thành phương pháp phục vụ thực tiễn; còn những vấn đề phát sinh từ thực tế công tác lại trở thành cơ sở để cán bộ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cách thức ứng dụng khoa học, công nghệ.
Qua đó, Phòng Kỹ thuật hình sự từng bước nâng cao năng lực phát hiện, phân tích và truy nguyên dấu vết, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác điều tra, khám nghiệm và giám định; đồng thời tạo nền tảng để tiếp tục tiếp cận, làm chủ và ứng dụng hiệu quả các thành tựu khoa học, công nghệ mới trong quá trình xây dựng lực lượng Kỹ thuật hình sự theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Phát huy vai trò “điểm tựa khoa học” cho công tác điều tra
Với việc đồng thời chú trọng phát triển nhân lực và tăng cường năng lực trang thiết bị, đến nay Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hưng Yên cơ bản đáp ứng các yêu cầu, trưng cầu giám định của Cơ quan điều tra các cấp trên các lĩnh vực thuộc chức năng, nhiệm vụ của đơn vị.
Mỗi vụ việc, vụ án được tiếp nhận cũng đặt ra những yêu cầu chuyên môn khác nhau. Có vụ án cần tập trung truy nguyên dấu vết sinh học; có vụ việc cần làm rõ dấu vết công cụ, phương tiện; có trường hợp phải kết hợp nhiều loại dấu vết để hình thành căn cứ khoa học phục vụ điều tra. Vì vậy, việc xây dựng năng lực giám định theo hướng đa lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng xử lý các tình huống phức tạp phát sinh từ thực tiễn.
Từ những dấu vết rất nhỏ tại hiện trường đến những mẫu vật cần được phân tích bằng phương tiện kỹ thuật chuyên sâu, công tác Kỹ thuật hình sự đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những nguồn cung cấp căn cứ khoa học quan trọng cho hoạt động điều tra, góp phần khách quan hóa quá trình chứng minh tội phạm, bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Tiếp tục đổi mới, đáp ứng yêu cầu công tác trong tình hình mới
Thời gian tới, trước yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong Công an nhân dân, Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hưng Yên xác định tiếp tục lấy nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, làm chủ khoa học - công nghệ và hiện đại hóa phương tiện kỹ thuật làm những nhiệm vụ trọng tâm.
Trong đó, đơn vị tiếp tục chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ theo hướng chuyên sâu; tăng cường trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức, phương pháp giám định mới; chủ động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào khám nghiệm và giám định; đồng thời khai thác hiệu quả các trang thiết bị được trang cấp, từng bước xây dựng năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Ảnh cán bộ, chiến sĩ Phòng Kỹ thuật hình sự đang tiến hành sử dụng hệ thống phần mềm làm nét biển số hỗ trợ cơ quan điều tra
Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Phòng Kỹ thuật hình sự ngày càng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có đội ngũ cán bộ vững về nghiệp vụ, giỏi về chuyên môn, làm chủ trang thiết bị và phương pháp kỹ thuật tiên tiến; sẵn sàng tiếp nhận, xử lý những yêu cầu mới, phức tạp của công tác điều tra, khám nghiệm và giám định.
Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, khi thủ đoạn của các loại tội phạm ngày càng tinh vi và dấu vết ngày càng khó nhận biết, sức mạnh của Kỹ thuật hình sự không chỉ nằm ở những thiết bị hiện đại mà trước hết nằm ở trình độ của con người, khả năng phát hiện dấu vết và tư duy khoa học để biến những dấu vết nhỏ bé thành căn cứ phục vụ công lý. Với tinh thần chủ động, đổi mới và không ngừng nâng cao năng lực, Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hưng Yên đang từng bước củng cố vai trò là lực lượng chuyên môn quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.