Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình chính sách và những người có công với cách mạng. Đây cũng là thời điểm nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân triển khai các hoạt động thăm hỏi, tặng quà, quyên góp, hỗ trợ người có công. Lợi dụng ý nghĩa nhân văn của các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” và tâm lý mong muốn được hỗ trợ của một bộ phận người dân, các đối tượng xấu có thể sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi giả mạo, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Phương thức, thủ đoạn chính của các đối tượng gồm:
Một là, giả danh cán bộ cơ quan Công an, chính quyền địa phương, cơ quan thực hiện chính sách đối với người có công hoặc tổ chức chính trị - xã hội, gọi điện, nhắn tin thông báo người dân được nhận tiền trợ cấp, quà tri ân hoặc khoản hỗ trợ đặc biệt nhân dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Sau đó, đối tượng yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, số căn cước, số tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc truy cập đường link, cài đặt ứng dụng để “xác nhận hồ sơ”, “đăng ký nhận tiền”, qua đó đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản.
Hai là, lập các tài khoản mạng xã hội, trang thông tin, fanpage có tên gọi và giao diện gần giống cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, quỹ từ thiện; sử dụng hình ảnh lãnh đạo, biểu trưng của cơ quan, đơn vị để đăng tải thông tin về chương trình tặng quà, hỗ trợ thương binh, thân nhân liệt sĩ. Đối tượng yêu cầu người dân điền thông tin vào biểu mẫu trực tuyến, đóng “phí hồ sơ”, “phí vận chuyển”, “thuế nhận quà” hoặc chuyển một khoản tiền để kích hoạt việc nhận hỗ trợ.
Ba là, đăng tải bài viết, hình ảnh, video về những hoàn cảnh khó khăn của thương binh, gia đình liệt sĩ hoặc người có công, sau đó kêu gọi cộng đồng chuyển tiền ủng hộ vào tài khoản cá nhân. Nội dung thường được xây dựng xúc động, cấp bách, kèm theo hình ảnh giấy tờ, xác nhận đã bị chỉnh sửa, cắt ghép. Các đối tượng còn sao chép thông tin từ chương trình thiện nguyện có thật, thay đổi số tài khoản tiếp nhận hoặc tạo mã QR giả để chiếm đoạt tiền của người ủng hộ.
Bốn là, giả mạo người thân, đồng đội cũ hoặc chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội để nhắn tin hỏi thăm, gửi lời tri ân rồi đề nghị vay tiền, chuyển tiền hộ hoặc thanh toán một khoản chi phí khẩn cấp. Một số đối tượng có thể sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả giọng nói, hình ảnh hoặc thực hiện cuộc gọi video có thời lượng ngắn nhằm tạo lòng tin cho nạn nhân.
Năm là, gửi tin nhắn có nội dung như “Tra cứu danh sách nhận quà 27/7”, “Cập nhật thông tin người có công”, “Đăng ký nhận trợ cấp trực tuyến”, “Xác nhận tài khoản để nhận tiền hỗ trợ”, kèm theo đường link hoặc mã QR không rõ nguồn gốc. Khi người dân truy cập, trang web giả mạo yêu cầu nhập tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc tải ứng dụng về điện thoại.
Sáu là, dụ dỗ người dân cài đặt các ứng dụng giả mạo cơ quan nhà nước hoặc ứng dụng hỗ trợ nhận trợ cấp, sau đó yêu cầu cấp quyền truy cập tin nhắn, danh bạ, hình ảnh, quyền trợ năng hoặc quyền điều khiển thiết bị. Qua đó, đối tượng có thể theo dõi thao tác, lấy cắp mã xác thực, chiếm quyền sử dụng tài khoản ngân hàng và thực hiện các giao dịch chiếm đoạt tài sản.
Bảy là, lợi dụng thông tin cá nhân, hoàn cảnh gia đình, quá trình công tác hoặc mối quan hệ của người có công được đăng tải công khai trên mạng xã hội để xây dựng kịch bản lừa đảo phù hợp. Đối tượng thường đưa ra thông tin chính xác về nạn nhân và người thân nhằm tạo lòng tin, sau đó yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng.
Một số dấu hiệu nhận biết thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng:
Một là, người gọi điện, nhắn tin tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước nhưng sử dụng số điện thoại cá nhân, tài khoản mạng xã hội không được xác thực; không cung cấp được thông tin rõ ràng về cơ quan, đơn vị công tác hoặc né tránh việc xác minh trực tiếp.
Hai là, thông báo người dân được nhận tiền trợ cấp, quà tri ân hoặc chế độ hỗ trợ nhưng yêu cầu phải chuyển tiền trước để đóng phí hồ sơ, phí vận chuyển, thuế, phí xác minh hoặc phí kích hoạt tài khoản.
Ba là, yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin thẻ ngân hàng, tài khoản đăng nhập hoặc hình ảnh giấy tờ tùy thân qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội.
Bốn là, gửi đường link, mã QR, tệp tin hoặc ứng dụng không rõ nguồn gốc; yêu cầu cài đặt ứng dụng ngoài các kho ứng dụng chính thức như Google Play, App Store hoặc cấp các quyền truy cập bất thường trên điện thoại.
Năm là, liên tục thúc giục người dân phải thao tác ngay, chuyển tiền ngay với lý do “thời hạn sắp hết”, “chỉ áp dụng trong hôm nay”, “nếu không thực hiện sẽ mất quyền lợi” hoặc đưa ra các nội dung đe dọa nhằm tạo tâm lý hoang mang.
Sáu là, tài khoản mạng xã hội, fanpage hoặc website mới được lập, có ít người theo dõi, thông tin liên hệ không rõ ràng, tên miền bất thường, bài viết có nhiều lỗi chính tả hoặc sử dụng hình ảnh sao chép từ cơ quan, tổ chức khác.
Bảy là, yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, ví điện tử hoặc quét mã QR không mang tên cơ quan, tổ chức đứng ra thực hiện chương trình hỗ trợ, tri ân hoặc quyên góp.
Để chủ động phòng ngừa, cơ quan Công an khuyến cáo người dân không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai; không chuyển tiền để nhận quà, nhận trợ cấp hoặc theo các yêu cầu xác minh; không truy cập đường link, quét mã QR, cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ ràng. Khi nhận thông tin về chế độ, chính sách đối với người có công hoặc các chương trình quyên góp, hỗ trợ, cần chủ động kiểm tra, xác minh với cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị tổ chức trước khi thực hiện. Đối với các yêu cầu chuyển tiền từ người thân, bạn bè, đồng đội, cần xác minh trực tiếp qua số điện thoại đã biết hoặc gặp mặt trực tiếp. Trường hợp phát hiện có dấu hiệu lừa đảo cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị hỗ trợ, đồng thời trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xử lý./.
Đinh Văn Thắng – Phòng An ninh mạng
và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao