Ảnh minh họa
Thực tế hiện nay cho thấy, việc đăng tải công khai các danh sách học sinh, sinh viên kèm theo đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, lớp học, thậm chí cả số điện thoại và địa chỉ nhà riêng lên các trang web của trường hoặc mạng xã hội đang diễn ra khá phổ biến. Đây vô tình trở thành “kho tài nguyên” béo bở cho các đối tượng tội phạm mạng thu thập thông tin mà không tốn chút công sức nào. Từ những dữ liệu thô này, kẻ xấu có thể dễ dàng phác họa chân dung hệ sinh thái gia đình của nạn nhân để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tinh vi.
Thủ đoạn phổ biến nhất mà cơ quan công an ghi nhận thời gian qua là chiêu trò gọi điện lừa đảo “con đang cấp cứu”. Kẻ gian sử dụng thông tin chính xác về tên tuổi của học sinh, trường lớp đang theo học để gọi điện cho phụ huynh vào giờ hành chính, thông báo con em họ bị tai nạn nguy kịch và yêu cầu chuyển tiền gấp để phẫu thuật. Sự trùng khớp hoàn toàn về thông tin trường lớp khiến cha mẹ rơi vào trạng thái hoảng loạn, mất cảnh giác và nhanh chóng sập bẫy. Bên cạnh đó, dữ liệu học tập bị rò rỉ còn bị các đối tượng dùng để lập tài khoản mạng xã hội giả mạo nhằm vay tiền người thân, hoặc bán cho các trung tâm gia sư, cơ sở hướng nghiệp để thực hiện các cuộc gọi rác khủng bố người dân suốt ngày đêm.
Để ngăn chặn triệt dể nguy cơ này, việc nâng cao nhận thức của các cơ sở giáo dục, phụ huynh và học sinh là yếu tố then chốt. Trước hết, các nhà trường cần thay đổi phương thức công bố thông tin trên môi trường mạng. Thay vì đăng tải nguyên văn các tệp danh sách chứa đầy đủ thông tin nhạy cảm, nhà trường nên sử dụng các hệ thống tra cứu nội bộ bảo mật, nơi học sinh chỉ có thể xem kết quả của cá nhân mình bằng tài khoản và mật khẩu riêng. Đối với các danh sách bắt buộc phải công khai, cần chủ động mã hóa hoặc ẩn bớt các trường thông tin quan trọng như số căn cước công dân, ngày sinh hay số điện thoại.
Về phía các bậc phụ huynh và học sinh, cần tuyệt đối từ bỏ thói quen chia sẻ hình ảnh giấy khen, bảng điểm, thẻ học sinh hay giấy báo trúng tuyển có lộ rõ thông tin cá nhân lên các hội nhóm mạng xã hội. Khi cần tra cứu thông tin học tập, người dân chỉ nên truy cập vào các trang thông tin điện tử chính thống có đuôi tên miền hợp pháp, tuyệt đối không nhập dữ liệu cá nhân vào các đường link lạ được lan truyền trên mạng. Khi nhận được bất kỳ cuộc gọi nào yêu cầu chuyển tiền liên quan đến việc học tập hay tai nạn của con em, phụ huynh phải giữ bình tĩnh, lập tức liên hệ trực tiếp với nhà trường hoặc giáo viên chủ nhiệm để xác minh, tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu của đối tượng lạ.
Bảo vệ an toàn thông tin cá nhân trên không gian mạng không còn là câu chuyện của riêng cá nhân nào, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Công an xã Đức Hợp khuyến cáo người dân trên địa bàn xã nói riêng và toàn tỉnh Hưng Yên nói chung cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động bảo mật dữ liệu học tập của con em mình. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ bị lừa đảo hoặc lộ lọt thông tin, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn và xử lý theo quy định của pháp luật, quyết tâm không để tội phạm mạng có cơ hội lợi dụng, hoành hành.
Nguyễn Văn Tiệp - Công an xã Đức Hợp