“Xã hội dân sự” là gì?
“Xã hội dân sự” hiểu một cách cơ bản là các tổ chức, hội, nhóm xã hội được hình thành và hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong khuôn khổ pháp lý và đạo lý; quy mô, hình thức tồn tại, thiết chế tổ chức đa dạng; mục tiêu chung vì sự phát triển của cộng đồng và xã hội. Theo đó, ở Việt Nam có các loại tổ chức “xã hội dân sự” như: Các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp, tổ chức nhân đạo, từ thiện, hữu nghị; các tổ chức cộng đồng theo dòng tộc, sở thích; các tổ chức dịch vụ công không do Nhà nước lập ra… Về bản chất, “xã hội dân sự” có nhiều điểm tích cực, góp phần phát huy các nguồn lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, thực tiễn đã cho thấy, các thế lực thù địch bên ngoài đặc biệt chú trọng thúc đẩy, hình thành “xã hội dân sự” theo kiểu phương Tây, từng bước hình thành các tổ chức đối lập; áp đặt điều kiện về chính trị, kinh tế, văn hóa theo kiểu của họ; coi đó là phương thức hoạt động chủ yếu nhằm chuyển hóa chế độ xã hội ở các quốc gia.
Khi “xã hội dân sự” bị biến tướng và lợi dụng
Trong tiến trình hội nhập và phá triển, các tổ chức xã hội lành mạnh đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ cộng đồng, cung cấp dịch vụ công và đóng góp nguồn lực cho sự phát triển đất nước. Tuy nhiên, ranh giới giữa cống hiến xã hội thuần túy và ý đồ can thiệp chính trị trở nên mong manh khi các thế lực thù địch cố tình khoác lên mình tấm áo “xã hội dân sự” để thực hiện các chiến lược chuyển hóa âm thầm.
Cần hết sức cảnh giác với luận điệu tuyên truyền chống phá Đảng, Nhà nước dưới hình thức xây dựng “Xã hội dân sự”
Thủ đoạn của các nhóm mạo danh thường không xuất hiện dưới dạng đối đầu trực diện ngay từ đầu, mà tiến hành qua các bước tinh vi như:
Thứ nhất, tạo dựng vỏ bọc hợp pháp: Thành lập các quỹ từ thiện, câu lạc bộ môi trường, nhóm nghiên cứu chính sách…
Thứ hai, đánh tráo khái niệm “phản biện xã hội”: Lợi dụng việc tham gia góp ý dự thảo luật, chính sách để lồng ghép các quan điểm đòi thay đổi thể chế, đòi công nhận quyền “lập hội tự do” ngoài sự quản lý của Nhà nước nhằm mưu đồ hướng tới đa nguyên về chính trị.
Thứ ba, chính trị hóa các tranh chấp dân sự: Mỗi khi phát sinh sự cố môi trường, tranh chấp đất đai hay vụ án tham nhũng, các đối tượng lập tức có mặt để “hỗ trợ pháp lý”, “đồng hành cùng dân nghèo”, nhưng bản chất là thổi phồng sự việc, kích động khiếu kiện đông người, biểu tình, đình công trái luật…
Thứ tư, “quốc tế hóa” vấn đề nội bộ: Cung cấp thông tin sai lệch, bóp méo tình hình dân chủ, nhân quyền cho các tổ chức quốc tế nhằm vận động nước ngoài gây áp lực ngoại giao đối với Việt Nam.
Nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ những “vết nứt” tư tưởng
Tác hại nguy hiểm nhất của việc lợi dụng “xã hội dân sự” không nằm ở những vụ tụ tập gây rối bộc phát, mà ở khả năng chuyển hóa nhận thức xã hội một cách âm thầm. Bằng phương thức “mưa dầm thấm lâu”, các quan điểm cực đoan, tâm lý hoài nghi lịch sử được gieo rắc qua các diễn đàn mở, mạng xã hội và các buổi tọa đàm không phép. Mục tiêu của chiến thuật này là tạo ra các “vết nứt” trong tư tưởng của giới trí thức, văn nghệ sĩ, thanh thiếu niên và một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái.
Khi niềm tin bị xói mòn, hiện tượng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” sẽ diễn ra từ bên trong. Người bị tác động sẽ phai nhạt lý tưởng, phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, thậm chí vô tình hoặc cố ý trở thành “người phát ngôn”, “ngọn cờ” cho các tổ chức đối lập dưới danh nghĩa “đấu tranh cho dân chủ”.
Cấp cơ sở - “Tuyến đầu” phòng ngự và chủ động đấu tranh
Thực tiễn cho thấy, mọi điểm nóng chính trị - xã hội dù phức tạp đến đâu đều bắt nguồn từ những mâu thuẫn, bức xúc cụ thể tại địa bàn cơ sở. Vì vậy, chính quyền địa phương và hệ thống chính trị cơ sở chính là tuyến đầu quyết định trong trận địa này. Để chủ động phòng ngừa và triệt tiêu mọi điều kiện có thể bị các thế lực thù địch lợi dụng “xã hội dân sự”, chính quyền cơ sở cần tập trung vào 4 nhóm giải pháp cốt lõi:
Một là, giải quyết dứt điểm các vụ tranh chấp, khiếu kiện ngay từ khi mới phát sinh, không né tránh, không đùn đẩy hoặc kéo dài thời hạn xử lý. Tăng cường đối thoại với Nhân dân để lắng nghe, giải thích chính sách và giải tỏa bức xúc kịp thời.
Hai là, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, minh bạch hóa thông tin trong mọi dự án quy hoạch, phương án đền bù. Khi có sự việc phức tạp xảy ra, chính quyền địa phương phải lập tức phát ngôn, cung cấp thông tin chính thống để định hướng dư luận, không để “khoảng trống thông tin” cho các đối tượng xấu thêu dệt, kích động.
Ba là, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; nắm chắc địa bàn, đối tượng; quản lý chặt chẽ hoạt động của các tổ chức, hội nhóm, quỹ tự phát trên địa bàn; kiểm tra tính pháp lý của các nguồn tài trợ, quyên góp từ bên ngoài. Bồi dưỡng bản lĩnh cho cán bộ cơ sở, trang bị cho cán bộ ấp, khóm, Tổ an ninh, trật tự và cán bộ Công an, Quân sự cấp xã về kỹ năng nhận diện thủ đoạn lợi dụng “xã hội dân sự” cũng như kỹ năng, phương pháp xử lý tình huống phức tạp về an ninh, trật tự.
Bốn là, xây dựng tổ chức bộ máy trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, củng cố niềm tin của Nhân dân. Kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm tình trạng quan liêu, tham nhũng của đội ngũ cán bộ trực tiếp tiếp xúc, làm việc với người dân. Một bộ máy chính quyền cơ sở liêm chính, vì dân chính là “vắc-xin” tự nhiên mạnh nhất chống lại mọi sự kích động, lôi kéo của kẻ xấu.
Nhận diện và đấu tranh với hành vi lợi dụng “xã hội dân sự” hoàn toàn không đồng nghĩa với việc hạn chế hay thu hẹp không gian hoạt động của các tổ chức xã hội chân chính. Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các hội, quỹ, tổ chức phi chính phủ hoạt động đúng pháp luật, đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển đất nước. Việc kiên quyết bóc tách, xử lý những hành vi biến tướng, mạo danh chính là giải pháp quan trọng nhất để bảo vệ môi trường hoạt động lành mạnh cho các tổ chức xã hội thực chất, giữ vững sự bình yên và môi trường phát triển bền vững từ từng địa phương, cơ sở./.