Những điều người dân cần biết khi thực hiện thủ tục về cư trú
Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Trong đó, nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Cư trú có tác động trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt và việc thực hiện thủ tục hành chính của người dân.
1. Tạo thuận lợi cho trẻ em dưới 6 tuổi đăng ký thường trú
Luật bổ sung quy định cho phép người dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó.
Quy định mới nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho trẻ em trong việc đăng ký cư trú, bảo đảm thông tin cư trú được cập nhật đầy đủ, chính xác và phù hợp với thực tế cuộc sống của các gia đình.
2. Xác định rõ trách nhiệm thực hiện thông báo lưu trú
Theo quy định hiện nay, khi có người lưu trú qua đêm, thành viên hộ gia đình, người đại diện cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch, chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện, các cơ sở lưu trú khác có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.
Đối với trường hợp người đến lưu trú tại chỗ ở của cá nhân, hộ gia đình nhưng cá nhân, thành viên hộ gia đình không có mặt tại nơi ở thì người đến lưu trú có trách nhiệm tự thông báo lưu trú.
Nội dung thông báo gồm các thông tin cơ bản như họ và tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do lưu trú, thời gian lưu trú và địa chỉ lưu trú. Việc thông báo phải được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến lưu trú sau 23 giờ thì thực hiện trước 08 giờ ngày hôm sau. Người dân có thể thông báo lưu trú trực tuyến trên ứng dụng VNeID, Cổng dịch vụ công quốc gia và các hình thức khác (qua phần mềm, điện thoại, thư điện tử…).
3. Đẩy mạnh sử dụng dữ liệu, giảm giấy tờ người dân phải cung cấp
Một điểm xuyên suốt trong các quy định mới về cư trú là chuyển mạnh từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ, giấy tờ sang phương thức quản lý và giải quyết thủ tục dựa trên dữ liệu số.
Thông tin, giấy tờ chứng minh điều kiện đăng ký cư trú đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin có liên quan hoặc đã được tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm chủ động khai thác, sử dụng; không yêu cầu công dân phải nộp hoặc xuất trình lại.
Đây là thay đổi có ý nghĩa thiết thực đối với người dân. Thay vì phải chuẩn bị và xuất trình nhiều loại giấy tờ để chứng minh những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có, dữ liệu được kết nối, chia sẻ và tái sử dụng trong quá trình giải quyết thủ tục.
Cùng với đó, cơ chế tự động cập nhật, điều chỉnh thông tin cư trú từ các cơ sở dữ liệu tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính chính xác, đồng bộ của thông tin công dân, giảm thủ tục hành chính và từng bước thực hiện nguyên tắc “dữ liệu đã có thì không yêu cầu người dân khai báo lại”. Bộ Công an xác định đây là một trong những điểm mới cơ bản của pháp luật về cư trú có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
4. Người dân được hưởng lợi nhiều hơn từ việc số hóa thủ tục cư trú
Cùng với Luật số 118/2025/QH15, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 116/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Các quy định mới tiếp tục cụ thể hóa nguyên tắc khai thác dữ liệu để thay thế giấy tờ và đơn giản hóa quá trình thực hiện thủ tục cư trú.
Khi công dân nộp hồ sơ trực tiếp, cơ quan đăng ký cư trú khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu có liên quan để tạo lập hồ sơ; mỗi hồ sơ được cấp mã số để người dân theo dõi, tra cứu tiến độ giải quyết. Những thông tin, giấy tờ đã được kết nối, chia sẻ hoặc tích hợp trên VNeID thì không yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình lại.
Thông tư cũng đa dạng hóa phương thức thông báo kết quả giải quyết thủ tục, quy định rõ việc ủy quyền thực hiện thủ tục cư trú; bổ sung cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiến nghị thông qua trực tiếp, điện thoại, đường dây nóng, thư điện tử, cổng thông tin điện tử, VNeID và các phương tiện phù hợp khác.
Để thực hiện tốt các quy định mới, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trân trọng đề nghị Nhân dân:
Một là, chủ động kiểm tra, cập nhật thông tin cư trú, thông tin cá nhân khi có thay đổi.
Hai là, thực hiện đúng trách nhiệm thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng theo quy định.
Ba là, sử dụng ứng dụng VNeID, Cổng dịch vụ công để thực hiện thủ tục hành chính.
Bốn là, khi thực hiện thủ tục liên quan đến cư trú, cần cung cấp thông tin chính xác, thống nhất với dữ liệu đã được cập nhật trong hệ thống.
Việc thực hiện đúng các quy định mới vừa là trách nhiệm của mỗi công dân, vừa góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về cư trú, phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.
Trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính về cư trú, công dân gặp vướng mắc hoặc cần biết thêm thông tin chi tiết vui lòng liên hệ Công an xã, phường gần nhất hoặc liên hệ Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội – Công an tỉnh Hưng Yên (thông qua trang Zalo chính thức theo mã QR dưới đây) để được giải đáp./.
