Thời gian gần đây, một số tổ chức và cá nhân có tư tưởng chống đối đã lợi dụng việc các cơ quan chức năng tham gia đề xuất, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự để tung ra các luận điệu sai trái như: “Công an vừa bắt người vừa viết luật”, “mở rộng quyền lực để đàn áp”, hay “hình sự hóa quyền tự do ngôn luận”. Đây là cách tiếp cận phiến diện, thiếu hiểu biết hoặc cố tình không hiểu về cơ chế lập pháp của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời cố tình đánh tráo bản chất của hoạt động hoàn thiện pháp luật - một yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng đòi hỏi bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội trong bối cảnh mới.

Không có hệ thống pháp luật nào là bất biến. Sự phát triển của xã hội, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các giao dịch xuyên biên giới đã kéo theo sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các dạng tội phạm mới, bao gồm: tội phạm sử dụng công nghệ cao; lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng; rửa tiền xuyên quốc gia; tài trợ khủng bố; phát tán tin giả gây hoang mang xã hội; xâm phạm dữ liệu cá nhân; tội phạm mạng có tổ chức; và các hoạt động chống phá Nhà nước thông qua nền tảng số.

Trước thực tiễn đó, nếu pháp luật không được kịp thời sửa đổi, bổ sung thì các cơ quan bảo vệ pháp luật sẽ thiếu cơ sở pháp lý để xử lý các hành vi nguy hiểm cho xã hội. Hệ quả là chính người dân chứ không phải ai khác sẽ là đối tượng gánh chịu thiệt hại trực tiếp.

Không chỉ vậy, việc pháp luật hình sự không theo kịp thực tiễn còn tạo ra những “khoảng trống pháp lý” mà tội phạm có thể lợi dụng để trốn tránh trách nhiệm. Điều này không chỉ làm suy yếu hiệu lực quản lý nhà nước mà còn gây bất bình trong Nhân dân khi thấy hành vi vi phạm rõ ràng nhưng lại không có chế tài xử lý. Đây là lý do chính đáng và cấp thiết để các cơ quan có thẩm quyền, trong đó có Bộ Công an cơ quan trực tiếp đối mặt với tội phạm mỗi ngày tham gia nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự. Điều này không chỉ phù hợp với thực tiễn Việt Nam mà còn là thông lệ của mọi quốc gia hiện đại trên thế giới.

Bài viết của nội dung xuyên tạc chính sách xây dựng pháp luật trên trang mạng xã hội Facebook

Luận điệu cho rằng “Công an tự viết luật để bắt dân” là sự xuyên tạc cố ý nhằm kích động tâm lý chống đối và tạo hình ảnh sai lệch về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, ngày 19/2/2025 của Quốc hội ban hành và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, Bộ Công an hoàn toàn không có quyền tự ban hành Bộ luật Hình sự. Toàn bộ quá trình xây dựng luật phải trải qua một quy trình rất chặt chẽ, nhiều cấp kiểm soát: Cơ quan được giao chủ trì tổng kết thực tiễn thi hành Luật (đối với các Luật được sửa đổi, bổ sung, ban hành mới); nghiên cứu, soạn thảo dự án luật; dự thảo phải được lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ, ngành liên quan, chuyên gia pháp lý, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động trực tiếp; sau đó Bộ Tư pháp tiến hành thẩm định độc lập; Chính phủ xem xét và thông qua trước khi trình Quốc hội; Ủy ban của Quốc hội tiến hành thẩm tra; cuối cùng, Quốc hội cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của toàn thể Nhân dân thảo luận công khai và biểu quyết thông qua.

Như vậy, không tồn tại bất kỳ cơ chế nào cho phép một cơ quan “tự viết luật rồi tự áp dụng luật” như các đối tượng chống phá cố tình mô tả. Trên thực tế, ở nhiều quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Anh, Đức, Pháp hay Australia, lực lượng thực thi pháp luật chính là cơ quan hiểu rõ nhất phương thức hoạt động của tội phạm, những khoảng trống pháp lý cần lấp đầy và các nguy cơ an ninh mới nổi. Vì vậy, việc họ tham gia đề xuất chính sách hình sự vừa là thực tiễn phổ biến, vừa là đòi hỏi khách quan của công tác lập pháp hiện đại.

Một số luận điệu cố tình cho rằng các quy định nhằm xử lý hành vi chống Nhà nước là “bịt miệng người dân” hay “hình sự hóa biểu đạt chính trị”. Đây là sự đánh tráo khái niệm một cách có chủ ý giữa quyền tự do ngôn luận hợp pháp với hành vi lợi dụng tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức và cá nhân khác.

Ở bất kỳ quốc gia nào, quyền tự do ngôn luận cũng phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và không thể là tấm lá chắn bao trùm mọi hành vi. Không có nhà nước nào kể cả các nền dân chủ phương Tây cho phép những hành vi như: kêu gọi lật đổ chính quyền hợp hiến; kích động bạo loạn; tung tin giả gây bất ổn xã hội; tuyên truyền hận thù và kỳ thị; cấu kết với tổ chức nước ngoài để chống phá chính quyền; hay tài trợ cho các nhóm cực đoan.

Thực tế, nhiều nước phương Tây có các đạo luật rất nghiêm khắc về an ninh quốc gia. Hoa Kỳ có Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài (FARA) và Đạo luật Yêu nước (PATRIOT Act). Vương quốc Anh có Đạo luật An ninh Quốc gia 2023. Đức quy định hình sự hóa hành vi phủ nhận tội ác diệt chủng và tuyên truyền chủ nghĩa phát xít. Liên minh châu Âu cũng đang hoàn thiện các quy định chống can thiệp nước ngoài và tin giả. Như vậy, không phải Việt Nam mà tất cả các quốc gia có trách nhiệm đều xây dựng hàng rào pháp lý bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự hiến pháp.

Các bài viết mang luận điệu như “vừa cầm súng vừa viết luật” thường sử dụng thủ pháp cảm tính, cường điệu hóa và gieo rắc tâm lý sợ hãi. Người viết không hề phân tích quy trình pháp lý, không viện dẫn bất kỳ căn cứ luật học nào mà chủ yếu dùng ngôn từ kích động như “đàn áp”, “bỏ tù tiếng nói”, “Công an trị”… để tạo hiệu ứng cảm xúc tiêu cực trong người đọc. Mục tiêu sâu xa của các luận điệu này là: hạ thấp vai trò và uy tín của lực lượng bảo vệ pháp luật; kích động đối đầu giữa Nhân dân với Nhà nước; phủ nhận tính chính danh của hệ thống pháp luật Việt Nam; và tạo nhận thức sai lệch về bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Cần nhận thức rõ rằng đây là một trong những chiến thuật điển hình của chiến lược “diễn biến hòa bình” phá hoại từ bên trong thông qua thao túng nhận thức, không cần dùng đến vũ lực. Khi người dân mất niềm tin vào thể chế, tính hiệu lực của pháp luật sẽ bị suy yếu nghiêm trọng, tạo điều kiện cho tội phạm và các thế lực thù địch hoạt động dễ dàng hơn.

Trong khi đó, thực tiễn cho thấy phần lớn người dân mong muốn một xã hội ổn định, nơi tội phạm bị xử lý nghiêm minh, không gian mạng được bảo đảm an toàn và quyền lợi hợp pháp của mỗi cá nhân được pháp luật bảo vệ thực chất. Muốn vậy, pháp luật hình sự buộc phải được cập nhật liên tục để theo kịp thực tiễn đời sống. Bản chất cốt lõi của Bộ Luật hình sự Việt Nam là bảo vệ chủ quyền quốc gia; trật tự an toàn xã hội; quyền con người và quyền công dân; cũng như tính mạng, tài sản và lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Đây không phải là công cụ phục vụ lợi ích riêng của bất kỳ cơ quan nào, mà là nền tảng pháp lý chung của toàn xã hội.

Trong bối cảnh tội phạm ngày càng tinh vi, có tổ chức chặt chẽ, hoạt động xuyên quốc gia và triệt để khai thác công nghệ cao, pháp luật hình sự không được phép đứng yên. Nếu hệ thống pháp luật không được sửa đổi kịp thời, kẻ phạm tội sẽ được hưởng lợi từ sự lỗi thời của luật pháp, trong khi nạn nhân những người dân bình thường phải tự chịu đựng hậu quả mà không được pháp luật bảo vệ đầy đủ. Xây dựng và hoàn thiện pháp luật hình sự, vì thế, không phải là hành động chống lại người dân, mà chính là thực hiện trách nhiệm bảo vệ người dân một cách thực chất và hiệu quả nhất. Đây cũng là điều mà mọi Nhà nước pháp quyền đích thực đều phải làm.

Trước những luận điệu xuyên tạc mang động cơ chính trị rõ ràng, người dân cần tỉnh táo, sáng suốt và không để bị dẫn dắt bởi thông tin phiến diện, thiếu căn cứ. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự bao gồm cả sự tham gia của các cơ quan thực thi pháp luật trong quá trình soạn thảo là hành động hoàn toàn hợp hiến, hợp pháp và phù hợp thông lệ quốc tế.

Một xã hội muốn ổn định và phát triển bền vững thì không thể thiếu một hệ thống pháp luật hình sự đầy đủ, hiện đại và đủ năng lực ứng phó với các thách thức an ninh mới. Đó là nền tảng để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mỗi người dân, là điều kiện tiên quyết để xây dựng một xã hội công bằng, văn minh và thượng tôn pháp luật.

Đinh Thị Thoả – Phòng An ninh kinh tế