Ảnh minh họa (nguồn Internet)
Xét về khía cạnh kỹ thuật, để tạo ra một bức ảnh AI chuẩn xác, ứng dụng bắt buộc phải thu thập dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt của người dùng. Hình ảnh khuôn mặt không chỉ có giá trị về mặt hình ảnh mà còn có thể chứa những đặc điểm được sử dụng để nhận diện, xác thực danh tính của mỗi cá nhân, mà là dữ liệu sinh trắc học đặc trưng, duy nhất của mỗi cá nhân, được sử dụng trong nhiều hệ thống bảo mật hiện đại như xác thực tài khoản ngân hàng, mở khóa thiết bị thông minh hay đăng nhập các dịch vụ công trực tuyến. Khi người dùng tự tay tải ảnh cá nhân lên các ứng dụng AI không rõ nguồn gốc, toàn bộ dữ liệu này sẽ được lưu trữ trên hệ thống máy chủ của bên thứ ba, thường đặt tại nước ngoài và vượt ngoài tầm kiểm soát của cơ quan chức năng Việt Nam.
Nguy cơ lớn nhất hiện nay là việc các đối tượng xấu có thể chiếm đoạt hoặc mua lại kho dữ liệu khuôn mặt này từ các nhà phát triển ứng dụng thiếu uy tín. Khi đã sở hữu hình ảnh chất lượng cao và dữ liệu khuôn mặt của người dân, tội phạm mạng sẽ tận dụng công nghệ Deepfake để dựng lại video, giọng nói sống động như thật. Từ đó, chúng thực hiện các cuộc gọi video lừa đảo tới người thân, bạn bè của nạn nhân để vay tiền, chuyển khoản khẩn cấp với lý do tai nạn, bệnh tật. Tình trạng này đã xảy ra tại nhiều địa phương, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự.
Bên cạnh đó, việc cung cấp hình ảnh công khai kết hợp với thông tin cá nhân trên mạng xã hội vô tình tạo điều kiện cho kẻ gian thu thập trọn bộ hồ sơ danh tính số. Tội phạm có thể lấy cắp hình ảnh của người dân để lập các tài khoản mạng xã hội giả mạo, giả danh cán bộ cơ quan nhà nước, lực lượng công an nhằm đi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người khác. Nguy hiểm hơn, dữ liệu sinh trắc học bị lộ có thể bị lợi dụng để vượt qua các bước xác thực khuôn mặt (eKYC) trong việc mở tài khoản ngân hàng ảo, đăng ký SIM rác, phục vụ cho các hoạt động vi phạm pháp luật mà người đứng tên hoàn toàn không hay biết.
Trước những nguy cơ mất an toàn thông tin nêu trên, để tự bảo vệ bản thân và gia đình trên không gian mạng, Công an xã Đức Hợp, Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo người dân cần thực hiện ngay các giải pháp thiết thực sau:
Trước hết, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, cân nhắc kỹ lưỡng trước khi tham gia các trào lưu trực tuyến yêu cầu tải lên ảnh chụp cá nhân, đặc biệt là các ứng dụng miễn phí hoặc không rõ đơn vị phát hành. Việc bảo vệ dữ liệu sinh trắc học cá nhân cần được coi trọng tương tự như việc bảo vệ giấy tờ tùy thân hay mật khẩu tài khoản ngân hàng.
Thứ hai, tuyệt đối không tải lên hệ thống mạng các bức ảnh có độ phân giải quá cao, chụp cận cảnh rõ nét khuôn mặt hoặc các bức ảnh chứa thông tin nhạy cảm như Căn cước công dân, Bằng lái xe, Thẻ ngân hàng. Trong trường hợp đã trót tham gia trào lưu, người dân nên chủ động truy cập phần cài đặt của ứng dụng hoặc trên mạng xã hội để xóa bỏ lịch sử dữ liệu, ngắt kết nối và gỡ bỏ ứng dụng khỏi thiết bị.
Thứ ba, người dân cần chủ động tăng cường tính bảo mật cho các tài khoản cá nhân. Hãy bật tính năng xác thực hai yếu tố (2FA) cho toàn bộ tài khoản mạng xã hội, ứng dụng ngân hàng và email cá nhân; không sử dụng chung một mật khẩu cho nhiều dịch vụ khác nhau; thường xuyên kiểm tra lịch sử đăng nhập thiết bị để kịp thời phát hiện bất thường.
Cuối cùng, khi nhận được các cuộc gọi video từ người thân hay bạn bè hỏi vay tiền, chuyển khoản với thái độ gấp giáp, người dân tuyệt đối không chuyển tiền ngay. Hãy tắt máy và liên hệ lại bằng cuộc gọi thông thường hoặc gặp mặt trực tiếp để xác minh thông tin. Trường hợp phát hiện tài khoản bị mạo danh hoặc nghi ngờ bị lừa đảo, người dân cần báo ngay cho Công an xã Đức Hợp hoặc cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.
An toàn không gian mạng bắt đầu từ sự chủ động và cảnh giác của mỗi công dân. Mỗi người dân hãy là một "mắt xích" vững chắc trong công tác phòng chống tội phạm công nghệ cao, không để kẻ gian lợi dụng sự tò mò, nhẹ đao nhằm xâm phạm quyền và tài sản hợp pháp của mình