Việc các quy định mới về quản lý, bảo đảm an ninh mạng được dư luận quan tâm, phân tích và giám sát là điều bình thường. Tuy nhiên, khi một vấn đề pháp lý được đưa ra công chúng, yêu cầu đầu tiên phải là phản ánh đúng nội dung, đúng cấu trúc và đúng bản chất của quy định pháp luật. Cách đặt vấn đề của bài viết nói trên dễ tạo cho người đọc một cách hiểu rằng chỉ cần có hành vi “xuyên tạc” trên mạng thì Công an xã có thể xử phạt tới 100 triệu đồng. Cách hiểu này cần được làm rõ.
Đừng nhìn nghị định 330 từ một con số, hãy nhìn từ thực tiễn giữ gìn an ninh, trật tự trên không gian mạng
Nghị định số 330/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính Phủ ra đời trong bối cảnh không gian mạng ngày càng tác động trực tiếp đến đời sống xã hội. Cùng với những lợi ích to lớn, mạng xã hội cũng trở thành môi trường để một số cá nhân lợi dụng phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân, thậm chí gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Từ thực tiễn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, có thể thấy việc pháp luật tăng cường công cụ xử lý vi phạm ngay từ cơ sở là yêu cầu khách quan, không phải sự “mở rộng quyền lực” một cách tùy tiện. Cấp xã là nơi gần dân nhất, cũng là nơi nhiều vụ việc trên không gian mạng được phát hiện và phản ánh đầu tiên. Một thông tin sai sự thật liên quan đến địa phương có thể nhanh chóng lan truyền trong các nhóm cộng đồng, gây hoang mang, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân. Nếu lực lượng chức năng ở cấp xã chỉ có trách nhiệm phát hiện nhưng không có công cụ pháp lý tương xứng để xử lý thì hiệu quả quản lý sẽ bị hạn chế.
Điều đáng nói là một số cách diễn giải về Nghị định 330 đang tập trung quá mức vào cụm từ “phạt tới 100 triệu đồng”, dễ khiến người đọc hiểu rằng Công an xã có thể tùy ý phạt một người 100 triệu đồng chỉ vì một bài đăng trên mạng. Đó không phải bản chất của quy định, con số 100 triệu đồng trong quy định về thẩm quyền là giới hạn quyền xử phạt của chức danh, không phải mức phạt mặc nhiên áp dụng cho mọi hành vi. Khi giải quyết một vụ việc cụ thể, lực lượng Công an phải xác định chính xác hành vi, căn cứ pháp lý, mức độ vi phạm, chứng cứ và các tình tiết liên quan; đồng thời bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định.
Thực tiễn công tác càng cho thấy không thể đánh đồng “phản biện” với “xuyên tạc”, nhưng cũng không thể lấy hai chữ “quan điểm cá nhân” để phủ nhận trách nhiệm trước pháp luật đối với những thông tin bịa đặt, sai sự thật, vu khống hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Những cụm từ như “sai sự thật”, “xuyên tạc” cần được áp dụng trên cơ sở nội dung, chứng cứ và hoàn cảnh cụ thể của từng vụ việc, chứ không phải cảm tính của người thực thi. Chính vì vậy, lực lượng Công an khi thi hành pháp luật không chỉ cần kiên quyết với hành vi vi phạm, mà còn phải thận trọng trong xác minh, khách quan trong đánh giá và đúng pháp luật trong xử lý.
Nghị định số 330/2026/NĐ-CP vì thế cần được nhìn nhận không phải như một “công cụ để xử phạt người dân”, mà là một hành lang pháp lý để lực lượng thực thi có cơ sở rõ ràng hơn trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm trên không gian mạng. Trao thẩm quyền không có nghĩa trao quyền tùy tiện. Thẩm quyền càng lớn càng phải đi cùng trách nhiệm, căn cứ pháp luật và sự kiểm soát.
Bởi mục tiêu cuối cùng của việc hoàn thiện pháp luật về an ninh mạng không phải là làm cho người dân “sợ nói”, mà là xây dựng một môi trường mạng trong đó người dân được quyền lên tiếng, được quyền phản biện, nhưng mọi chủ thể đều phải chịu trách nhiệm về những gì mình tạo ra và phát tán.
Từ góc độ thực thi pháp luật, điều cần thiết không phải là nhìn Nghị định số 330/2026/NĐ-CP bằng một con số gây chú ý, mà phải nhìn nó từ yêu cầu thực tế: bảo vệ người dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giữ vững an ninh, trật tự và xây dựng một không gian mạng có trách nhiệm./.