Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 hằng năm là thời điểm mỗi người dân Việt Nam cùng hướng về một trong những trang sử vẻ vang nhất của dân tộc. Năm 2026, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân và 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Đây không chỉ là dịp ôn lại lịch sử mà còn là cơ hội bồi đắp lòng yêu nước, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, tri ân những thế hệ đã hy sinh vì độc lập, tự do. Tuy nhiên, lợi dụng sự quan tâm của xã hội đối với các sự kiện này, số phản động, chống đối như: tổ chức khủng bố Việt Tân, Nguyễn Văn Đài, Hội anh em dân chủ, Tiếng dân thời báo,... thường xuyên phát tán những bài viết, video và hình ảnh có nội dung xuyên tạc lịch sử. Bằng cách lựa chọn tư liệu một chiều, cắt bỏ bối cảnh, đánh tráo khái niệm và đưa ra kết luận định sẵn, mục tiêu của chúng là phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, hạ thấp ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám, bôi nhọ lực lượng Công an nhân dân và làm suy giảm niềm tin xã hội.
Thủ đoạn đánh tráo khái niệm từ “thời cơ” đến luận điệu “ăn may”
Một trong những luận điệu được lặp lại nhiều nhất là cho rằng Cách mạng Tháng Tám chỉ là kết quả của việc Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, bộ máy cai trị cũ rơi vào khủng hoảng nên Việt Minh “ăn may”, “nhặt được chính quyền” trong một “khoảng trống quyền lực”.
Luận điệu này cố tình đánh đồng điều kiện khách quan với nguyên nhân quyết định thắng lợi. Việc Nhật Bản đầu hàng Đồng minh ngày 15/8/1945 tạo ra thời cơ thuận lợi, nhưng thời cơ không tự chuyển hóa thành độc lập. Trong lịch sử, không phải dân tộc nào đứng trước sự suy yếu của bộ máy cai trị cũng có thể nhanh chóng giành và giữ được chính quyền.
Để có được thắng lợi tháng Tám năm 1945, Đảng và Nhân dân Việt Nam đã trải qua 15 năm chuẩn bị lực lượng kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời; được rèn luyện qua các cao trào cách mạng; xây dựng căn cứ địa, lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và Mặt trận Việt Minh. Khi thời cơ xuất hiện, một hệ thống tổ chức đã sẵn sàng huy động đông đảo quần chúng đứng lên hành động.
Thời cơ có thể đến từ hoàn cảnh khách quan, nhưng nhận biết thời cơ, chuẩn bị lực lượng và quyết đoán hành động lại thuộc về năng lực chủ quan của lực lượng cách mạng. Bởi vậy, gọi thắng lợi của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài là “ăn may” không phải phân tích lịch sử mà là cố ý phủ nhận vai trò của đường lối, tổ chức, bản lĩnh lãnh đạo và sức mạnh Nhân dân.
Thủ đoạn cắt rời sự kiện khỏi bối cảnh để đánh tráo bản chất
Thủ đoạn tiếp theo, chúng tập trung dẫn dắt câu chuyện bắt đầu từ thời điểm Nhật Bản đầu hàng, cố tình bỏ qua toàn bộ quá trình đấu tranh chống thực dân, phát xít trước đó; đồng thời né tránh thực tế Việt Nam khi ấy là một nước thuộc địa, quyền độc lập và tự quyết của dân tộc bị tước đoạt. Từ bối cảnh không đầy đủ ấy, chúng sử dụng những cụm từ như “cướp chính quyền”, “tranh đoạt quyền lực” hay “thay thế một chế độ độc tài bằng một chế độ khác” để tạo định kiến tiêu cực.
Ảnh: Hội nhóm phản động, chống đối Hội Anh em dân chủ đăng tải các bài viết dẫn dắt người đọc hiểu sai lệch thông tin về Cách mạng Tháng Tám 1945
Trước tháng 8/1945, Việt Nam vẫn nằm dưới ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ phong kiến, quyền độc lập, tự quyết của dân tộc chưa được xác lập. Vì vậy, Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 là cuộc đấu tranh của Nhân dân Việt Nam nhằm giành chính quyền, giành độc lập dân tộc và xác lập quyền làm chủ đất nước. Thực tiễn Tổng khởi nghĩa diễn ra rộng khắp ở cả đô thị và nông thôn, từ Hà Nội, Huế, Sài Gòn đến nhiều địa phương trên cả nước cho thấy đây không phải hoạt động riêng lẻ của một nhóm người. Chính sự tham gia và hưởng ứng rộng rãi của quần chúng đã tạo nên sức mạnh áp đảo, làm cho bộ máy cai trị cũ nhanh chóng tan rã.
Thắng lợi diễn ra trong thời gian ngắn và hạn chế đổ máu càng không phải bằng chứng của sự ngẫu nhiên. Đó là kết quả của việc lựa chọn đúng thời điểm, hình thức và phương pháp đấu tranh, đồng thời phản ánh sức mạnh chính trị to lớn của quần chúng đã được giác ngộ, tập hợp và tổ chức.
Các tư liệu lịch sử khẳng định Cách mạng Tháng Tám đã đập tan ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ quân chủ chuyên chế, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Đây là những kết quả lịch sử không thể bị phủ nhận bằng suy diễn chủ quan hay đánh tráo từ ngữ mang tính kích động.
Thủ đoạn giả danh “giải mật lịch sử” để gieo rắc hoài nghi
Một thủ đoạn tinh vi khác là khoác cho thông tin xuyên tạc những cụm từ, nhãn dán gọi như “nghiên cứu mới”, “tư liệu mật”, “lịch sử chưa từng được kể” hoặc “sự thật bị che giấu”. Người đăng thường đưa ra một bức ảnh cũ, một đoạn văn bản bằng tiếng nước ngoài hoặc ảnh chụp trang tài liệu nhưng không cung cấp đầy đủ tác giả, thời gian, nơi lưu trữ và hoàn cảnh ra đời.
Có trường hợp tư liệu là thật nhưng phần chú thích bị làm giả; câu chữ được trích đúng nhưng bị tách khỏi văn cảnh, bối cảnh lịch sử; bản dịch bị thay đổi một số từ khóa để dẫn người đọc đến kết luận sai lệch. Khi bị yêu cầu chứng minh nguồn gốc, chúng sẽ chuyển sang công kích cá nhân hoặc quy chụp rằng việc kiểm chứng là “ngăn cản tự do học thuật”.
Tự do nghiên cứu phải gắn liền với tính trung thực và trách nhiệm khoa học, không thể trở thành lý do biện minh cho hành vi xuyên tạc, bịa đặt. Một tư liệu chỉ có giá trị chứng minh khi nguồn gốc, tính toàn vẹn và độ tin cậy được xác định rõ, đồng thời được kiểm chứng, đối chiếu với các nguồn độc lập. Vì vậy, những nhận định chủ quan hay số lượt tương tác trên mạng xã hội không thể thay thế chứng cứ, càng không thể được xem là thước đo của sự thật lịch sử.
Từ xuyên tạc lịch sử đến chia rẽ Công an với Nhân dân
Sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân gắn liền với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, các đối tượng phản động, chống đối thường kết hợp xuyên tạc lịch sử dân tộc với bôi nhọ truyền thống của lực lượng Công an.
Chúng quy chụp lực lượng Công an chỉ là “công cụ bảo vệ quyền lực”; cố tình đặt Công an và Nhân dân ở hai phía đối lập; lấy một vụ việc hoặc sai phạm cá biệt để phủ nhận bản chất, truyền thống và sự hy sinh của toàn lực lượng. Những hình ảnh Công an giúp dân, cứu hộ, cứu nạn hoặc hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn lại bị chế giễu là “diễn”, “làm hình ảnh”.
Ảnh: Luận điệu của các đối tượng phản động, chống đối lợi dụng hoạt động Bộ Công an xây dựng nhà ở cho lực lượng Công an Hà Nội nhằm chia rẽ lực lượng “Công an” và “Nhân dân”
Sự thật lịch sử cho thấy, cùng với thắng lợi của Tổng khởi nghĩa, những tổ chức đầu tiên của Công an nhân dân đã được hình thành ở cả ba miền: Sở Liêm phóng Bắc Bộ; Sở Trinh sát Trung Bộ; Quốc gia tự vệ cuộc Nam Bộ. Nhiệm vụ cấp bách của các tổ chức này là bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, đấu tranh với các hoạt động phá hoại, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân. Ngày 12/12/2005, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký Lệnh số 30/2005/L-CTN công bố Luật Công an nhân dân, trong đó quy định: “Ngày 19 tháng 8 hàng năm là Ngày truyền thống của Công an nhân dân và là ngày hội “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”. Năm 2026 cũng là dịp kỷ niệm 21 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (2005-2026), tiếp tục khẳng định bảo vệ an ninh, trật tự là sự nghiệp của toàn dân, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt.
Trong tình hình mới, nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra cho lực lượng Công an nhân dân phải thường xuyên xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm cán bộ vi phạm. Tuy nhiên, việc xem xét trách nhiệm cá nhân hoàn toàn khác với hành vi lợi dụng một sai phạm để quy chụp hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ. Không thể lấy cái cá biệt để phủ nhận bản chất và đóng góp của cả một lực lượng.
Bảo vệ sự thật bắt đầu từ trách nhiệm của mỗi công dân
Trước thông tin xuyên tạc, mỗi người dân cần bình tĩnh, không vội tin hoặc chia sẻ những nội dung gây sốc, kích động, không rõ nguồn gốc. Cần kiểm tra người đăng, thời điểm, nguồn tư liệu và đối chiếu với báo chí chính thống, cơ quan chức năng hoặc các công trình nghiên cứu có uy tín.
Khi chưa xác định được tính chính xác, cần thực hiện nguyên tắc: “Không vội tin, không vội bình luận, không vội chia sẻ”. Mỗi lượt tương tác đều có thể khiến thông tin sai lệch tiếp tục lan rộng. Nếu phát hiện nội dung bịa đặt, giả mạo hoặc cắt ghép, người dân nên lưu lại đường dẫn, hình ảnh liên quan, sử dụng chức năng báo cáo của nền tảng và phản ánh tới cơ quan chức năng; không tự ý công kích hay tiết lộ thông tin cá nhân của người đăng.
Bên cạnh đó, mỗi công dân cần chủ động lan tỏa thông tin chính xác, trang bị kiến thức và kỹ năng nhận diện tin giả, đồng thời hướng dẫn người thân kiểm chứng trước khi chia sẻ. Sự tỉnh táo và trách nhiệm của mỗi người chính là “lá chắn” ngăn chặn thông tin xuyên tạc, góp phần bảo vệ sự thật lịch sử và giữ vững niềm tin trong xã hội.
Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Ngày truyền thống Công an nhân dân và Quốc khánh 2/9 không chỉ là nhìn lại quá khứ mà còn là dịp khẳng định trách nhiệm đối với hiện tại. Mỗi hành động kiểm chứng trước khi chia sẻ, mỗi tiếng nói bảo vệ sự thật chính là đóng góp thiết thực vào việc giữ gìn lịch sử dân tộc, củng cố niềm tin và bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân./.