Số đối tượng phản động nước ngoài lợi dụng tình hình mưa lũ đề đưa tin sai sự thật về tình hình cứu hộ cứu nạn, nhằm bôi nhọ, kích động, xuyên tác tình hình trên không gian mạng
Thực tế trên mạng xã hội cho thấy, chỉ một hình ảnh về ngập lụt hoặc một đoạn video ngắn nếu bị đặt sai thời gian, địa điểm, kèm theo nội dung bình luận thiếu kiểm chứng cũng có thể khiến người tiếp nhận hiểu sai bản chất sự việc. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao ý thức kiểm chứng trước khi tin, bình luận hoặc chia sẻ.
1. Nhận diện những thủ đoạn của số đối tượng phản động lợi dụng đưa tin sai sự thật
- Triệt để lợi sử dụng hình ảnh, video cũ để gán ghép với tình hình hiện tại.
Số đối tượng phản động nước ngoài sử dụng hình ảnh ngập lụt, sạt lở hoặc thiệt hại do thiên tai xảy ra từ nhiều năm trước, thậm chí tại địa phương khác, sau đó đăng tải như hình ảnh của sự việc đang diễn ra. Cách làm này dễ tạo tâm lý lo lắng, hoang mang trong cộng đồng.
- Sử dụng lời nói dẫn dắt có tính chất thổi phồng, sai sự thật hoặc bóp méo mức độ thiệt hại.
Những thông tin chưa được xác minh về số người thương vong, thiệt hại tài sản, tình trạng ngập lụt hoặc hoạt động cứu hộ có thể được chia sẻ với tốc độ nhanh chóng. Nếu không được kiểm chứng, những thông tin này không chỉ gây hoang mang mà còn ảnh hưởng đến việc tiếp nhận và xử lý thông tin trong tình huống thiên tai.
- Tung tin giả danh dưới dạng “nguồn tin nội bộ”, “cảnh báo khẩn” để tạo sự tin tưởng.
Các nội dung như “tin mật”, “nguồn tin từ cơ quan chức năng”, “cảnh báo nội bộ” nhưng không nêu rõ nguồn chính thức cần được đặc biệt thận trọng. Tiêu đề càng giật gân, kích động hoặc yêu cầu người đọc chia sẻ gấp thì càng cần kiểm tra trước khi tiếp tục lan truyền.
- Lợi dụng thiên tai để xuyên tạc, gây chia rẽ và làm giảm niềm tin.
Trong thời điểm mưa bão, cán bộ, chiến sĩ Công an, Quân đội và các lực lượng chức năng trực tiếp tham gia hỗ trợ Nhân dân, sơ tán người dân, bảo đảm an ninh, trật tự và khắc phục hậu quả thiên tai. Những hoạt động này có thể bị một số tài khoản cố tình cắt ghép, bình luận sai lệch hoặc xuyên tạc nhằm tạo cách nhìn tiêu cực đối với lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ.
Số đối tượng phản động nước ngoài lợi dụng hình ảnh, clip chưa được kiểm chứng phản ánh về tình hình mưa,lũ để tạo hiệu ứng dư luận trái chiều, công kích lực lượng chức năng trên không gian mạng
2. Trước một thông tin về mưa bão, thiên tai, người sử dụng mạng xã hội cần bình tĩnh thực hiện các nguyên tắc sau:
- Kiểm tra nguồn đăng tải: Thông tin có đến từ cơ quan chức năng, chính quyền địa phương hoặc cơ quan báo chí chính thống hay không?
- Kiểm tra thời gian và địa điểm: Hình ảnh, video được ghi nhận khi nào, ở đâu? Có phải sự việc đang diễn ra hay là tư liệu cũ?
- Đối chiếu nhiều nguồn: Không nên chỉ dựa vào một bài đăng hoặc một tài khoản cá nhân để đưa ra kết luận.
- Không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng, đặc biệt đối với các nội dung liên quan đến số người thương vong, thiệt hại, tình hình cứu hộ, sơ tán và các chỉ đạo khẩn cấp.
- Khi phát hiện nội dung có dấu hiệu bịa đặt, xuyên tạc hoặc gây hoang mang, cần sử dụng chức năng báo cáo của nền tảng mạng xã hội và phản ánh đến cơ quan chức năng để được xem xét, xử lý.
3. Trách nhiệm từ mỗi công dân trong việc sử dụng các nền mạng xã hội
Trong điều kiện thông tin trên không gian mạng được lan truyền với tốc độ rất nhanh, một thông tin sai lệch có thể chỉ mất vài phút để tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người. Đáng lưu ý, trong những thời điểm xảy ra thiên tai, mưa bão, khi tâm lý lo lắng, nhu cầu tìm kiếm thông tin và phản ứng trước các tình huống khẩn cấp gia tăng, thông tin chưa được kiểm chứng càng dễ tạo hiệu ứng lan truyền mạnh. Điểm nguy hiểm của thông tin sai lệch không chỉ nằm ở nội dung sai mà còn ở khả năng tạo ra nhận thức sai về một sự việc có thật. Một hình ảnh đúng nhưng được đặt sai thời gian, một video đúng nhưng gán cho địa phương khác, một con số chưa được kiểm chứng hoặc một câu chuyện được cắt ghép, thêm thắt có thể làm thay đổi hoàn toàn cách người tiếp nhận nhìn nhận sự việc.
Trong môi trường đó, mỗi tài khoản mạng xã hội đều có thể trở thành một “mắt xích” trong chuỗi lan truyền thông tin. Người đăng tải thông tin sai là nguồn phát tán; người chia sẻ thiếu kiểm chứng có thể vô tình trở thành khâu khuếch đại; còn những lượt bình luận, tương tác, sao chép và đăng lại tiếp tục làm cho thông tin xuất hiện với tần suất cao hơn, tạo cảm giác rằng đó là thông tin phổ biến và đáng tin cậy.
Vì vậy, đấu tranh với thông tin sai lệch không chỉ là việc phát hiện và xử lý nguồn phát tán ban đầu, mà còn cần sự tham gia có trách nhiệm của cả cộng đồng mạng. Không tương tác, không bình luận theo cảm tính, không chia sẻ khi chưa kiểm chứng chính là cách thiết thực để cắt đứt chuỗi lan truyền của thông tin giả, thông tin xuyên tạc. Mỗi người sử dụng mạng xã hội cần hình thành thói quen “dừng lại trước khi chia sẻ”. Trước một thông tin gây sốc, một hình ảnh thương tâm, một cảnh báo khẩn cấp hoặc một con số thiệt hại lớn, cần đặt câu hỏi: Nguồn thông tin này từ đâu? Ai là người cung cấp? Thời gian, địa điểm có chính xác không? Có nguồn chính thống nào xác nhận hay chưa? Nội dung có dấu hiệu cắt ghép, suy diễn hoặc dẫn dắt cảm xúc hay không?
Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa thông tin chưa được xác minh và thông tin đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Trong các tình huống khẩn cấp, việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin từ chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và các cơ quan báo chí chính thống không chỉ giúp người dân có thông tin chính xác mà còn góp phần bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cộng đồng.
Ở góc độ an ninh mạng, sự tỉnh táo của người sử dụng mạng xã hội chính là một lớp phòng vệ quan trọng. Khi cộng đồng có khả năng nhận diện nguồn tin, kiểm chứng nội dung, phát hiện dấu hiệu thao túng thông tin và chủ động báo cáo các nội dung vi phạm, không gian mạng sẽ giảm “đất sống” của tin giả, tin sai sự thật và các hoạt động lợi dụng thiên tai để gây hoang mang, chia rẽ sự gắn kết của các lực lượng chức năng đang ngày đêm khắc phục hậu quả thiên tai. Trong phòng, chống thiên tai, thông tin chính xác có thể giúp người dân đưa ra quyết định đúng; ngược lại, thông tin sai lệch có thể làm gia tăng hoang mang, cản trở công tác chỉ đạo, điều hành và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả cứu hộ, cứu nạn.
Mỗi người dân cần trở thành một người sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm: biết tiếp nhận có chọn lọc, biết kiểm chứng, biết phản biện và biết dừng lại trước khi trở thành một mắt xích làm lan truyền thông tin chưa chính xác, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh./.