Theo thống kê của lực lượng chức năng, thời gian qua, trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý hàng trăm trường hợp thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông và an ninh trật tự; triệu tập, răn đe, giáo dục nhiều đối tượng có biểu hiện tụ tập, mang theo hung khí, điều khiển phương tiện lạng lách, đánh võng, gây rối trật tự công cộng. Đáng chú ý, trong số các đối tượng vi phạm có không ít trường hợp đang là học sinh, thậm chí chưa đủ 16 tuổi. Đằng sau những con số ấy là thực trạng đáng lo ngại về sự trẻ hóa tội phạm và xu hướng hình thành các nhóm “tội phạm đường phố” trong lứa tuổi thanh, thiếu niên. Từ những mâu thuẫn nhỏ trên mạng xã hội, những lời thách thức qua vài dòng tin nhắn, không ít vụ việc đã nhanh chóng biến thành các cuộc hỗn chiến, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, thậm chí cướp đi sinh mạng của người khác và hủy hoại tương lai của chính các em. Thực tế cho thấy, “tội phạm đường phố” hiện nay không còn hoạt động theo phương thức truyền thống mà đã dịch chuyển lên không gian mạng. Các đối tượng triệt để lợi dụng Facebook, Zalo, TikTok để lập các hội nhóm kín, lôi kéo lực lượng, chuẩn bị hung khí và hẹn địa điểm giải quyết mâu thuẫn. Chỉ từ những va chạm nhỏ, những lời bình luận khiêu khích trên mạng xã hội, hàng chục thanh, thiếu niên có thể nhanh chóng tụ tập, mang theo dao, kiếm, phóng lợn, bình xịt hơi cay… gây mất an ninh trật tự.
Điển hình, rạng sáng ngày 05/7/2026, lực lượng Công an phát hiện khoảng 30 thanh, thiếu niên tụ tập tại khu vực vòng xuyến Văn Giang trên tuyến ĐT379. Quá trình xác minh cho thấy các đối tượng đã hẹn nhau từ trước, điều khiển nhiều xe mô tô không gắn hoặc che biển kiểm soát, chạy tốc độ cao, rú ga, nẹt pô, mang theo nhiều hung khí nguy hiểm như tuýp sắt gắn đinh ba, bình xịt hơi cay… nhằm thị uy, sẵn sàng giải quyết mâu thuẫn với các nhóm khác. Khi di chuyển trên đường, các đối tượng liên tục khua múa hung khí, quẹt xuống mặt đường, gây mất an ninh trật tự, tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với người tham gia giao thông. Vụ việc đã buộc cơ quan chức năng phải khởi tố vụ án, khởi tố nhiều bị can về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”, đồng thời tiếp tục mở rộng điều tra để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Một vụ việc khác xảy ra trên tuyến ĐT379 cũng cho thấy mức độ manh động của các đối tượng. Trong quá trình tuần tra, lực lượng chức năng phát hiện hai thanh, thiếu niên điều khiển xe mô tô đã bị độ chế, không đội mũ bảo hiểm, người ngồi sau cầm dao phóng lợn dài khoảng 3 mét. Khi bị yêu cầu dừng xe kiểm tra, đối tượng đã dùng hung khí chống trả lực lượng làm nhiệm vụ nhằm tạo điều kiện bỏ chạy. Cơ quan Cảnh sát điều tra sau đó đã khởi tố, bắt tạm giam đối tượng về hành vi “Chống người thi hành công vụ”.
(Ảnh minh hoạ)
Đáng suy ngẫm là trong cả hai vụ việc, nhiều đối tượng liên quan đều đang ở độ tuổi học sinh. Chỉ vì một phút nông nổi, thích thể hiện bản thân hoặc bị kích động bởi bạn bè, mạng xã hội, các em đã tự đẩy mình từ ghế nhà trường đến vòng lao lý. Nhìn nhận một cách thẳng thắn, nguyên nhân của thực trạng này không chỉ xuất phát từ sự bồng bột của tuổi trẻ mà còn bắt nguồn từ những khoảng trống trong công tác quản lý, giáo dục. Ở không ít gia đình, cha mẹ mải mưu sinh, thiếu sự quan tâm, gần gũi với con em; không nắm được con đi đâu, chơi với ai, tham gia những hội nhóm nào trên mạng xã hội. Không ít phụ huynh còn giao xe mô tô cho con em khi chưa đủ tuổi điều khiển, vô tình tiếp tay cho các hành vi vi phạm. Nhà trường ở một số nơi vẫn còn coi nhẹ công tác giáo dục kỹ năng sống, giáo dục pháp luật; chưa thực sự quan tâm đến việc phát hiện sớm những học sinh có biểu hiện lệch chuẩn, thường xuyên bỏ học, tụ tập đêm khuya hoặc có dấu hiệu tham gia các hội nhóm phức tạp trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cũng khiến nhiều thanh, thiếu niên bị ảnh hưởng bởi các nội dung bạo lực, hình ảnh “giang hồ mạng”, các video cổ súy hành vi đua xe, sử dụng hung khí, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực. Mỗi vụ án được khởi tố là một bài học đắt giá, nhưng cũng là lời cảnh tỉnh đối với các bậc phụ huynh và toàn xã hội. Không một đứa trẻ nào sinh ra đã là tội phạm. Tuy nhiên, nếu thiếu sự quan tâm, định hướng và quản lý kịp thời, các em rất dễ bị lôi kéo, kích động, trở thành nạn nhân hoặc người thực hiện hành vi phạm tội. Phòng ngừa tội phạm trong thanh, thiếu niên vì vậy phải bắt đầu từ gốc, từ mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng dân cư. Gia đình cần thực sự trở thành “pháo đài” đầu tiên trong phòng, chống tội phạm; thường xuyên quan tâm, quản lý giờ giấc sinh hoạt, các mối quan hệ xã hội và việc sử dụng internet của con em mình. Nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn; xây dựng môi trường học đường lành mạnh, giúp học sinh biết kiểm soát cảm xúc và giải quyết mâu thuẫn bằng các biện pháp tích cực.
Đối với lực lượng Công an, cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa từ sớm, từ xa; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, khai thác hiệu quả hệ thống camera giám sát, dữ liệu trên không gian mạng, kịp thời phát hiện các hội nhóm có biểu hiện tụ tập, gây rối, không để hình thành các băng nhóm “tội phạm đường phố”. Cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm trong thanh, thiếu niên không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng Công an mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi gia đình quan tâm hơn đến con em mình, mỗi nhà trường làm tốt công tác giáo dục, mỗi người dân nâng cao tinh thần trách nhiệm với cộng đồng sẽ góp phần ngăn chặn hiệu quả tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật. Bởi phía sau mỗi vụ án không chỉ là sự nghiêm minh của pháp luật, mà còn là những tương lai dang dở, những giấc mơ bị đánh đổi và nỗi đau của biết bao gia đình. Không để “tội phạm đường phố” cướp đi tương lai của thế hệ trẻ chính là trách nhiệm của toàn xã hội hôm nay.
Phòng Cảnh sát hình sự