So với Luật Hộ tịch năm 2014, Luật Hộ tịch năm 2026 có nhiều điểm mới quan trọng, tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính.
1. Đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào trên toàn quốc
Một trong những điểm mới nổi bật của Luật là người dân được thực hiện các thủ tục hộ tịch trong nước như đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử, xác nhận tình trạng hôn nhân, thay đổi, cải chính hộ tịch... tại bất kỳ UBND cấp xã nào trên toàn quốc, không phụ thuộc vào nơi thường trú hay tạm trú.
Quy định này giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và thuận lợi hơn khi học tập, làm việc hoặc sinh sống xa nơi cư trú.
Người dân thực hiện thủ tục hành chính lĩnh vực hộ tịch
2. Xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch tập trung, thống nhất
Luật Hộ tịch năm 2026 quy định xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch tập trung, thống nhất trên toàn quốc, do Bộ Tư pháp quản lý và được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Việc số hóa và liên thông dữ liệu sẽ giúp giảm việc xuất trình giấy tờ, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân.
3. Rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính
Đối với các thủ tục hộ tịch mà pháp luật không quy định thời hạn giải quyết, cơ quan đăng ký hộ tịch phải giải quyết trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Trường hợp không đủ điều kiện giải quyết, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do, bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.
4. Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký một lần
Luật quy định mỗi sự kiện hộ tịch của cá nhân chỉ được đăng ký một lần (trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn theo quy định của pháp luật).
Quy định này góp phần bảo đảm tính chính xác, thống nhất của dữ liệu hộ tịch, hạn chế tình trạng đăng ký trùng lặp, tạo cơ sở quan trọng cho việc kết nối, làm sạch dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.
5. Từng bước thực hiện đăng ký hộ tịch chủ động
Luật Hộ tịch năm 2026 bổ sung quy định về đăng ký khai sinh, khai tử chủ động theo lộ trình của Chính phủ. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, hướng tới việc người dân không phải kê khai, nộp nhiều loại giấy tờ khi thực hiện thủ tục hành chính.
Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động sẽ được triển khai thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01/01/2031.
6. Bảo đảm an toàn thông tin và quyền của công dân
Luật quy định chặt chẽ việc quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu hộ tịch, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân theo quy định của pháp luật.
Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng môi trường số an toàn, tạo niềm tin cho người dân khi sử dụng các dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực hộ tịch.
Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 đã thể hiện rõ tinh thần cải cách thủ tục hành chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ, đồng thời tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc xây dựng nền hành chính hiện đại, số hóa và liên thông dữ liệu.
Những quy định mới của Luật không chỉ tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện các thủ tục hộ tịch mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của Chính phủ số, xã hội số và công dân số trong giai đoạn hiện nay./.